Het huishouden verdelen: wie doet wat?

De meeste mensen in Nederland willen het huishouden gelijk verdelen met hun partner, maar weinig stellen doen dat in de praktijk. In stellen van een man en een vrouw doet de vrouw meestal meer in huis, blijkt uit cijfers van het CBS en het SCP. Wat een stel een eerlijke verdeling vindt, verschilt: dat hoeft niet precies half-half te zijn. Onderzoek laat ook zien dat er naast koken en schoonmaken veel onzichtbaar regelwerk is, dat vaak niet wordt meegeteld.

Wie doet nu wat?

De Emancipatiemonitor 2024 van het CBS en het SCP vroeg stellen van een man en een vrouw, van wie minstens één betaald werk heeft, naar de verdeling van werk en huishouden:

• 51 procent zou betaald werk en huishouden het liefst gelijk verdelen. 10 procent zegt dat ook echt te doen.
• 46 procent zegt dat de man meer betaald werk doet en de vrouw meer in het huishouden. 15 procent vindt dat de gewenste situatie.
• Vrouwen zeggen vaker dan mannen dat zij meer in het huishouden doen terwijl hun partner meer werkt: 53 tegenover 38 procent.

Bij ouders met kinderen onder de 18 is het beeld hetzelfde. De helft wil werk en zorg voor de kinderen gelijk verdelen. 9 procent doet dat ook.

Hoeveel tijd gaat erin zitten? Volgens Europese cijfers die de Emancipatiemonitor 2020 aanhaalt, besteden vrouwen in Nederland gemiddeld 14 uur per week aan het huishouden en mannen 9 uur. Uit het Nederlandse tijdsbestedingsonderzoek van 2016 bleek dat mannen ongeveer 40 procent van de uren onbetaald werk deden, zoals huishouden en zorg voor kinderen. Vrouwen deden ongeveer 40 procent van de uren betaald werk. Opgeteld werkten vrouwen en mannen dus even lang. Wel voelden vrouwen meer tijdsdruk.

Over de verdeling bij stellen van twee mannen of twee vrouwen staan geen cijfers in deze rapporten.

Het begint vaak al bij het samenwonen

De verdeling schuift niet pas als er kinderen komen. Het CBS volgde jongeren die tussen 2006 en 2008 hun mbo-, hbo- of wo-diploma haalden. Werkende vrouwen zonder kinderen die samenwoonden met een partner, hadden vaker een deeltijdbaan dan vergelijkbare vrouwen die niet samenwoonden. Bij mannen was het juist andersom: wie samenwoonde zonder kinderen, ging minder vaak van een voltijdbaan naar een deeltijdbaan.

Minder uren betaald werk hangt vaak samen met meer tijd voor het huishouden. Zorgen voor de kinderen is volgens het CBS, na huishoudelijke taken en tijd voor jezelf, de belangrijkste reden voor vrouwen om in deeltijd te werken. Zo raken geld en huishouden met elkaar verbonden. Over het verdelen van de kosten gaat geld en vaste lasten verdelen.

Het onzichtbare werk

Bij het huishouden denken veel mensen aan koken, stofzuigen en de was. Maar er zit ook werk in het hoofd. Wie onthoudt dat het wc-papier bijna op is? Wie bedenkt wat er vanavond gegeten wordt? Wie weet dat er een verjaardag aankomt en dat er nog een cadeau moet komen? Dit wordt ook wel ‘mental load’ genoemd: de denklast van het huishouden.

De Amerikaanse sociologe Allison Daminger interviewde 35 stellen over dit soort werk. Zij noemt het ‘cognitieve arbeid’. Volgens haar bestaat het uit vier onderdelen: zien wat er nodig is, opties zoeken, een beslissing nemen en in de gaten houden of het ook gebeurt. Dit werk kost moeite, maar is vaak onzichtbaar, zowel voor wie het doet als voor de partner. Daardoor was het bij de stellen in haar onderzoek vaak een bron van conflict.

De vrouwen in het onderzoek deden meer van dit werk, vooral het vooruitdenken en het in de gaten houden. Het beslissen deden mannen en vrouwen ongeveer even vaak. Volgens Daminger blijft dit soort ongelijkheid gemakkelijk buiten beeld als je alleen naar zichtbare taken kijkt. Wie bijvoorbeeld de boodschappen doet van een lijstje dat de ander heeft gemaakt, doet een deel van de taak. Het vooruitdenken ligt dan nog bij de ander.

Manieren waarop stellen taken verdelen

Er is geen vaste methode. Stellen gebruiken verschillende manieren, soms door elkaar:

Een overzicht van alle taken

Sommige stellen zetten alle taken op een rij: dagelijkse dingen zoals koken en afwassen, wekelijkse zoals de was en de badkamer, en dingen die af en toe moeten, zoals de administratie, de tuin of afspraken bij de tandarts. Op zo'n lijst kan ook het regelwerk staan, zoals plannen en onthouden. Zo'n overzicht laat zien hoeveel werk er is en wie wat doet. Uit de cijfers hierboven blijkt dat partners daar niet altijd hetzelfde over denken.

Hele taken per persoon

Bij deze manier is één partner verantwoordelijk voor een taak van begin tot eind. Wie het eten doet, bedenkt dan ook wat er gegeten wordt, zet het op het lijstje en zorgt dat het in huis is. Dat sluit aan bij de vier onderdelen die Daminger beschrijft: niet alleen het uitvoeren, maar ook het zien, zoeken, beslissen en bijhouden ligt dan bij dezelfde persoon.

Verdelen naar tijd of naar voorkeur

Een verdeling kan uitgaan van hoeveel tijd ieder heeft. Als de een veel meer uren buitenshuis werkt, doet de ander thuis soms meer. Dan wordt gekeken naar de totale werklast: betaald werk en werk thuis samen. Ook voorkeur kan meetellen: de een kookt graag, de ander vindt strijken niet erg. Taken die geen van beiden leuk vindt, worden soms om de beurt gedaan.

Verschil in standaard

Soms gaat het verschil niet over wie het doet, maar over wanneer het huis schoon genoeg is of hoe vaak iets moet. Daarover gaat verschil in netheid.

Opnieuw bekijken

Een verdeling die bij het begin van het samenwonen past, past niet altijd meer na een nieuwe baan, een verhuizing of de komst van een kind. Sommige stellen spreken daarom vaste momenten af om de verdeling opnieuw te bekijken.

Als het steeds botst

Gevoelens van oneerlijkheid over het huishouden gaan vaak over meer dan taken. Ze kunnen ook gaan over waardering, over je gehoord voelen of over hoe een stel samen beslist. Daarover gaat ongelijke verdeling in je relatie. Voor stellen die er samen niet uitkomen, bestaat relatietherapie. Meer artikelen over samen een huis delen staan bij samenwonen.

Bronnen

1. CBS en SCP (2024). Emancipatiemonitor 2024, hoofdstuk Werken en zorgen. longreads.cbs.nl
2. SCP en CBS (2020). Emancipatiemonitor 2020. cbs.nl (pdf)
3. Glijn, R., Kooiman, N. & van Gaalen, R. (2023). Voorsorteren op gezinsleven? Statistische Trends. CBS. cbs.nl
4. Daminger, A. (2019). The cognitive dimension of household labor. American Sociological Review, 84(4), 609–633. doi.org/10.1177/0003122419859007

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.