Ondertrouw: de melding voorgenomen huwelijk

Ondertrouw is de oude naam voor het officieel melden bij de gemeente dat je wilt trouwen. Sinds 1 september 2015 heet dat de melding voorgenomen huwelijk, of bij een partnerschap de melding voorgenomen geregistreerd partnerschap. In 2026 gebeurt die melding minstens twee weken voor de trouwdatum. Na de melding moet het huwelijk binnen een jaar worden gesloten. Gebeurt dat niet, dan is een nieuwe melding nodig. Bij de meeste gemeenten kan de melding online.

Van ondertrouw naar melding

Vroeger deden aanstaande echtgenoten huwelijksaangifte. Daarvan maakte de gemeente een akte op: de akte van aangifte. Op 1 september 2015 trad het grootste deel van de Wet elektronische dienstverlening burgerlijke stand in werking. Volgens de toelichting in het Staatsblad verving de melding toen de huwelijksaangifte, en verviel de akte van aangifte.

Er veranderde nog iets. Stellen hoefden zich niet langer eerst te melden in de woonplaats van een van hen. Sindsdien kan de melding bij elke ambtenaar van de burgerlijke stand. De gemeente Sluis schrijft in haar trouwfolder van 2026 dat de melding in iedere Nederlandse gemeente kan, en dat het stel het beste de gemeente kan kiezen waar het huwelijk wordt gesloten. Utrecht vraagt de melding te doen bij de gemeente waar het stel wil trouwen.

In gewone taal is het woord gebleven. Mensen zeggen nog steeds dat ze ‘in ondertrouw gaan’, en ook Utrecht noemt op zijn website de oude naam erbij. Waar het woord vandaan komt, staat bij het begrip ondertrouw.

Wanneer de melding gedaan wordt

Het Burgerlijk Wetboek kent twee termijnen. Ze gelden in 2026 voor het huwelijk en, via artikel 80a, ook voor het geregistreerd partnerschap.

Minimaal twee weken. Volgens artikel 1:62 mag het huwelijk niet worden gesloten vóór de veertiende dag na de melding. Bij gewichtige redenen kan het openbaar ministerie vrijstelling geven van die wachttijd.
Maximaal een jaar. Volgens artikel 1:46 mag een huwelijk dat niet binnen een jaar na de melding is gesloten, pas worden gesloten na een nieuwe melding.

Gemeenten nemen die termijnen over. Utrecht schrijft in 2026 dat tussen de melding en het huwelijk minimaal 14 dagen en maximaal 1 jaar moet zitten. De melding en het vastleggen van een datum zijn vaak twee aparte stappen. Utrecht noemt voor het vastleggen van datum en locatie minimaal drie maanden vooraf als gewenste termijn, en accepteert reserveringen tot uiterlijk 18 maanden vooraf. Meer over de keuze van een datum staat in een trouwdatum kiezen.

Hoe de melding werkt

Volgens de Rijksoverheid kan de melding bij de meeste gemeenten online. In Utrecht gaat dat zo: beide partners loggen na elkaar in met hun eigen DigiD en vullen elk een eigen formulier in. Daarna controleert de gemeente de melding. Is die in orde, dan volgt in Utrecht binnen tien werkdagen een bericht, en daarna een afspraak aan de balie voor de datum, de getuigen, een eventueel trouwboekje en de betaling. Aan de balie melden kan ook. Dan nemen beide partners een geldig paspoort of identiteitskaart mee, geen rijbewijs. In Utrecht is de melding zelf gratis.

Bij een online melding moet het stel uiterlijk bij het huwelijk zijn identiteit laten zien met een geldig identiteitsbewijs. Dat staat in artikel 1:63 van het Burgerlijk Wetboek.

Nederlanders die allebei in het buitenland wonen, doen de melding bij de gemeente Den Haag. Daarna kunnen ze volgens de Rijksoverheid in elke gemeente trouwen.

Welke gegevens nodig zijn

Artikel 1:44 van het Burgerlijk Wetboek somt op wat aanstaande echtgenoten bij de melding doorgeven. De belangrijkste onderdelen zijn:

naam, voornamen, woonplaats en geboortegegevens van allebei;
een verklaring dat ze geen bloedverwanten zijn in de derde of vierde graad, zoals oom en nichtje of neef en nicht, of anders een beëdigde verklaring dat ze allebei uit vrije wil trouwen;
gegevens over de ontbinding van eerdere huwelijken of partnerschappen;
de namen en adressen van de getuigen;
de gemeente waar het huwelijk wordt gesloten.

Bij de melding controleert de ambtenaar de geboortegegevens in de Basisregistratie Personen (BRP). Zijn die niet gebaseerd op een geboorteakte, dan kan de ambtenaar volgens de Rijksoverheid om de geboorteakte vragen. Is die er niet, dan kan een beëdigde verklaring over de geboortegegevens worden afgelegd.

Utrecht vraagt bij een online melding in 2026 verder om een kopie van het eigen identiteitsbewijs en dat van de getuigen, en om gegevens van ouders, eerdere partners en minderjarige kinderen. Wie onder curatele staat, heeft toestemming van de curator nodig. Er zijn minimaal twee en maximaal vier getuigen van 18 jaar of ouder. Meer daarover in getuigen bij het huwelijk.

Gemeenten stellen bij de melding soms ook vragen over keuzes na het huwelijk. Sluis vraagt bijvoorbeeld welke achternaam het stel daarna wil gebruiken. Dat onderwerp staat in je achternaam na het huwelijk. Afspraken over bezittingen en schulden horen niet bij de melding. Die maakt een stel bij de notaris, zoals Utrecht ook op zijn meldpagina vermeldt.

Met een partner zonder Nederlandse nationaliteit

Heeft een van de twee niet de Nederlandse nationaliteit, dan zijn er extra stappen. Volgens artikel 1:44 geeft het stel dan in bepaalde situaties een verklaring af dat het huwelijk niet bedoeld is om verblijfsrecht te krijgen, en een verklaring over het verblijfsrecht van de partner. De Rijksoverheid noemt twee documenten:

een verklaring omtrent het verblijfsrecht, als de buitenlandse partner in Nederland woont en van buiten de Europese Unie of de Europese Economische Ruimte komt;
een verklaring geen schijnhuwelijk. Die is niet nodig als de partner uit een EU-land, Liechtenstein, IJsland of Noorwegen komt.

Wie in het buitenland heeft gewoond, krijgt van de gemeente soms de vraag om een ongehuwdverklaring uit de laatste woonplaats in het buitenland. Zo’n verklaring moet volgens de Rijksoverheid gelegaliseerd zijn. Sluis vraagt stellen met een buitenlandse nationaliteit of geboorteplaats om ruim van tevoren contact op te nemen, omdat buitenlandse documenten soms gelegaliseerd moeten worden. Meer hierover in trouwen met een buitenlandse partner.

Als het huwelijk niet doorgaat

Een melding verplicht niemand om te trouwen. Volgens artikel 1:49 kan niemand via de rechter een huwelijk afdwingen op grond van een trouwbelofte. Hetzelfde artikel bepaalt wel dat een gemeld voornemen om te trouwen grond kan geven voor een vergoeding van werkelijke financiële verliezen, zonder gederfde winst. Die vordering vervalt 18 maanden na de melding.

De regels hierboven zijn de landelijke regels in 2026. Werkwijze, wachttijden en documenten verschillen per gemeente. De eigen gemeente heeft de details voor een specifieke situatie. Alle onderwerpen rond de bruiloft staan in het overzicht trouwen.

Bronnen

Rijksoverheid. Waar moet ik aan denken als ik wil trouwen of een geregistreerd partnerschap wil sluiten? rijksoverheid.nl
Rijksoverheid. Waar moet ik aan denken als ik in Nederland wil trouwen met een buitenlander? rijksoverheid.nl
Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikelen 44, 46, 49, 62, 63 en 80a (geldend in 2026). wetten.overheid.nl
Besluit van 4 mei 2015 tot vaststelling van het tijdstip van gedeeltelijke inwerkingtreding van de Wet elektronische dienstverlening burgerlijke stand. Staatsblad 2015, 174. officielebekendmakingen.nl
Gemeente Utrecht (2026). Voorgenomen huwelijk of geregistreerd partnerschap melden. utrecht.nl
Gemeente Utrecht (2026). Trouwen in Utrecht. utrecht.nl
Gemeente Sluis (2026). Trouwen en partnerregistratie in de gemeente Sluis. gemeentesluis.nl (pdf)

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.