Intimiteit zonder seks

Intimiteit is breder dan seks. Ook knuffelen, tegen elkaar aan liggen, strelen, kussen en persoonlijke gesprekken maken dat mensen zich dicht bij elkaar voelen. Veel stellen hebben periodes zonder seks, bijvoorbeeld door ziekte, na een bevalling, door stress of op latere leeftijd. Voor anderen is weinig of geen seks een blijvende situatie die bij hen past, bijvoorbeeld bij aseksualiteit. Volgens Thuisarts.nl zijn er geen regels voor wat normaal is. Onderzoek laat zien dat genegenheid een deel verklaart van waarom seks samenhangt met een beter gevoel.

Waar deze pagina over gaat

Deze pagina gaat over relaties waarin seks er tijdelijk of blijvend niet of weinig is, en over de vormen van nabijheid die er dan wel zijn. Wat aanraking met je lichaam en stemming doet, staat in lichamelijke aanraking. Over je emotioneel verbonden voelen met je partner, los van het lichaam, gaat emotionele intimiteit.

Vormen van intimiteit zonder seks

De Nederlandse Organisatie Aseksualiteit (NOA) maakt een onderscheid dat ook buiten de aseksuele gemeenschap bruikbaar is. Seksuele aantrekking is iets anders dan sensuele aantrekking: ‘verlangen naar fysiek contact (knuffelen, aanraking, kusjes, enz.) met een specifiek iemand’. Iemand kan dus veel behoefte hebben aan lichamelijke nabijheid zonder dat daar seks bij hoort. De NOA noemt ook platonische aantrekking, het verlangen naar een vriendschap met iemand.

Voorbeelden van nabijheid zonder seks zijn:

  • lichamelijke genegenheid, zoals knuffelen, hand in hand lopen, tegen elkaar aan in slaap vallen of elkaar masseren;
  • persoonlijke gesprekken waarin partners vertellen wat hen bezighoudt;
  • samen dingen doen en tijd voor elkaar maken;
  • voor elkaar zorgen, bijvoorbeeld tijdens ziekte.

Onderzoek onder aseksuele en aromantische mensen laat zien hoe gevarieerd dat kan zijn. In een onderzoek uit 2026 onder 69 studenten beschreven de deelnemers meer dan tien soorten intimiteit. De onderzoekers stellen dat intimiteit breder is dan het gangbare beeld van seks en romantiek, voor iedereen. Een ander onderzoek uit 2026 analyseerde berichten in de online gemeenschap AVEN. Voor veel deelnemers was lichamelijke nabijheid vooral een emotionele manier van contact, en ieder had eigen voorkeuren.

Ook zonder dat seks helemaal ontbreekt, kiezen mensen soms voor alleen bepaalde vormen van contact. Sense.info schrijft dat het ‘heel gewoon’ is als iemand wel zin heeft in zoenen en strelen, maar niet in geslachtsgemeenschap, of een relatie heeft zonder seks te willen. Volgens Sense.info hoort de partner dat te respecteren en mag die niet dwingen.

Wanneer stellen (tijdelijk) geen seks hebben

Een periode zonder seks komt veel voor. In de Monitor Seksuele Gezondheid 2023 van Rutgers had 39 procent van de Nederlandse volwassenen in de vier weken daarvoor geen seks met een partner gehad. Dat cijfer gaat over alle volwassenen, ook mensen zonder relatie, en de frequentie daalde duidelijk met de leeftijd.

Situaties waarin stellen vaak geen of minder seks hebben, zijn onder meer:

  • Ziekte of een behandeling. Pijn, moeheid of medicijnen kunnen seks lastig maken. Zie intimiteit en ziekte.
  • Kinderen krijgen. Volgens Thuisarts.nl kan vooral in de eerste maanden of jaren moeheid zorgen voor minder zin.
  • Stress en drukte. Volgens Thuisarts.nl komt minder zin vaak door drukte, stress en weinig aandacht voor elkaar.
  • Ouder worden. In de Monitor hadden 70- tot 80-jarigen gemiddeld het minst vaak seks met een partner.
  • Aseksualiteit. Iemand voelt weinig of geen seksuele aantrekking; zie aseksualiteit.
  • Een eigen voorkeur. Thuisarts.nl schrijft dat veel mensen in een vaste relatie vooral de veiligheid en knusheid fijn vinden, en dat seks dan met de jaren minder belangrijk kan worden. ‘Veel van elkaar houden hoeft niet te betekenen dat je veel seks hebt.’

Wat onderzoek zegt over genegenheid en seks

Seks en nabijheid hangen samen. Volgens de Monitor Seksuele Gezondheid 2023 heeft 62 procent van de vrouwen en 56 procent van de mannen seks om emotioneel dicht bij de ander te zijn. Maar nabijheid kan ook buiten de seks om bestaan.

Een onderzoek uit 2017 van Anik Debrot en collega's keek waarom seks samenhangt met welzijn. In vier deelonderzoeken bleek genegenheid een groot deel van dat verband te verklaren: mensen die seks hadden, voelden meer genegenheid, en die genegenheid hing samen met meer tevredenheid en positieve gevoelens. In een dagboekonderzoek met 106 stellen met kinderen was dat ook in het dagelijks leven te zien. Het onderzoek ging over stellen die wel seks hadden; het toont niet aan dat genegenheid seks kan vervangen.

Ouder onderzoek is minder positief over relaties zonder seks. In een onderzoek uit 1993 onder 6029 getrouwde mensen had 16 procent in de maand ervoor geen seks gehad. Die huwelijken waren gemiddeld minder gelukkig en vaker op weg naar een scheiding, en de partners deden minder samen. Ook leeftijd en een slechte gezondheid hingen samen met geen seks. De onderzoeker zag het ontbreken van seks daarom als mogelijk waarschuwingssignaal voor veel huwelijken. Het onderzoek liet niet zien wat oorzaak en gevolg was, en maakte geen onderscheid tussen stellen die er allebei tevreden mee waren en stellen waar een van beiden iets miste.

Dat onderscheid maakt volgens Rutgers juist het verschil. Rutgers schrijft dat het van iemands eigen beleving afhangt of er een probleem is: ‘Sommige mensen hebben weinig seks, maar hebben daar geen last van. Anderen zouden graag meer seks hebben en zien het als probleem.’

Als partners iets anders willen

Lastig wordt het vaak als de een seks mist en de ander niet. Over hoe vaak dat voorkomt en hoe stellen ermee omgaan, gaat verschil in zin. Thuisarts.nl beschrijft een oefening waarbij partners elkaar om de beurt strelen en masseren zonder de geslachtsdelen en borsten aan te raken. Volgens Thuisarts.nl leren ze daarmee samen te ontspannen, te genieten en te praten over wat ze voelen.

Met vragen of klachten over seks kun je terecht bij de huisarts, alleen of samen. Wordt iemand onder druk gezet om seks te hebben, dan gaat het om veiligheid. Veilig Thuis is gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000. Bij direct gevaar: 112. Alle artikelen staan in het overzicht intimiteit.

Bronnen

  1. Nederlandse Organisatie Aseksualiteit. Termenlijst. aseksualiteit.nl/termenlijst
  2. Mollet, A.L., Valley, S.N. & Fitzsimmons, B. (2026). Expansive intimacies: Celebrating the intimacy of asexual and aromantic people. The Journal of Sex Research, 63(8), 1450–1464. doi.org/10.1080/00224499.2026.2658111
  3. Caruso, G. & Celardi, E. (2026). Intimacy and identity negotiation in online asexual communities: Beyond normative assumptions. Culture, Health & Sexuality, 28(3), 377–389. doi.org/10.1080/13691058.2025.2542842
  4. Sense.info. Wat wil jij? sense.info
  5. De Graaf, H., Kraan, Y., Oldenhof, A. & Joemmanbaks, F. (2024). Monitor Seksuele Gezondheid 2023. Rutgers. rutgers.nl (pdf)
  6. Thuisarts.nl. Ik heb minder zin in seks. thuisarts.nl
  7. Debrot, A., Meuwly, N., Muise, A., Impett, E.A. & Schoebi, D. (2017). More than just sex: Affection mediates the association between sexual activity and well-being. Personality and Social Psychology Bulletin, 43(3), 287–299. doi.org/10.1177/0146167216684124
  8. Donnelly, D.A. (1993). Sexually inactive marriages. The Journal of Sex Research, 30(2), 171–179. doi.org/10.1080/00224499309551698
  9. Rutgers (seksualiteit.nl). De weg naar hulp. seksualiteit.nl
  10. Thuisarts.nl. Elkaar strelen en masseren (niet de penis, vagina, anus en borsten). thuisarts.nl

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen