Gedumpt worden: wat onderzoek zegt

Wie verlaten wordt, heeft in onderzoek gemiddeld meer verdriet dan degene die het uitmaakt. Mensen die verlaten werden, meldden meer sombere gevoelens, minder zelfvertrouwen en meer piekeren. Het beeld is wel minder zwart-wit dan het woord ‘gedumpt’ doet denken. Ook wie het uitmaakt, kan het zwaar hebben. Hoe de breuk ging, telt ook mee: een plotselinge of onverwachte breuk, of het gevoel verraden te zijn, hangt samen met meer verdriet.

Wie maakt het eigenlijk uit?

‘Gedumpt worden’ is spreektaal voor verlaten worden. Onderzoekers spreken van de persoon die de breuk in gang zet en de persoon die verlaten wordt. In de praktijk is dat niet altijd duidelijk. Soms willen allebei eigenlijk stoppen, en soms gaat er een lange periode van twijfel aan vooraf.

Susan Sprecher ondervroeg in 1994 beide ex-partners van 47 stellen die net uit elkaar waren. De ex-partners waren het meestal eens over wie de touwtjes in handen had gehad en wie verantwoordelijk was voor de breuk. Ook over een deel van de redenen dachten ze hetzelfde. Hoeveel verdriet de een had, zei niets over hoeveel verdriet de ander had. Hoe iemand de controle over de breuk en de redenen ervoor zag, hing wel samen met hoe hij of zij zich daarna voelde. Vrouwen werden vaker gezien als degene die het uitmaakte, maar dat zagen vooral de vrouwen zelf zo.

Verschillen tussen wie verlaat en wie verlaten wordt

Carin Perilloux en David Buss vroegen 193 mensen naar de gevolgen van een breuk. Zowel mannen als vrouwen die verlaten werden, hadden meer last van sombere gevoelens, verlies van zelfvertrouwen en piekeren dan mensen die het uitmaakten. Die laatsten hadden weer een ander nadeel: anderen zagen hen soms als wreed.

Rebecca Koessler en collega's vergeleken een grote groep mensen met een recente breuk. Ook daar hadden de mensen die verlaten werden meer verdriet en meer negatieve gevoelens dan degenen die het uitmaakten. Ze keken ook naar breuken waarbij iemand zonder uitleg verdween. Over die vorm van uitmaken gaat ghosting.

Wat het verdriet zwaarder maakt

Verlaten worden is niet de enige factor. Tiffany Field en collega's vergeleken 192 studenten met veel en met weinig verdriet na een breuk. De groep met veel verdriet had de breuk niet zelf in gang gezet, maar ook: de breuk was korter geleden, kwam plotseling en onverwacht, en ze voelden zich afgewezen en verraden. Ook hadden ze nog geen nieuwe relatie. Het gevoel verraden te zijn, hoe kort de breuk geleden was en hoe goed de relatie volgens hen was geweest, verklaarden samen met sombere gevoelens ongeveer 37 procent van de verschillen in verdriet.

Sprecher en collega's vroegen in 1998 aan 257 jongvolwassenen hoe ze zich voelden, gemiddeld ongeveer vijf maanden na de breuk. Op het moment van de breuk zelf hing verdriet vooral samen met de ander die meer interesse had in iemand anders, met hoe toegewijd en tevreden iemand was, en met verlaten worden. Hoeveel verdriet iemand op het moment van het onderzoek nog had, hing meer samen met hoe toegewijd iemand was geweest, hoe lang de relatie had geduurd, de hechtingsstijl en hoeveel tijd er sinds de breuk was verstreken. Wie verlaten werd, had het dus vooral in het begin zwaarder.

Ook wie het uitmaakt, kan het zwaar hebben

Sense.info, een voorlichtingssite voor jongeren, schrijft dat ook wie het uitmaakt veel verdriet kan hebben. Die persoon kan de ander erg missen, en het is naar om iemand te moeten kwetsen.

Een langlopend onderzoek laat een verrassend beeld zien. Jessica Kansky en Joseph Allen volgden 160 jongeren van hun 20e tot hun 25e. Bij jongeren die rond hun 22e zelf de breuk in gang hadden gezet, namen in de jaren daarna de sombere en angstige klachten juist meer toe, volgens vrienden die hen goed kenden. Wie beter begreep waarom de relatie was geëindigd, had later juist minder klachten. Hoe mensen een relatie beëindigen, staat in een relatie beëindigen.

Waarom verlaten worden zo hard aankomt

Verlaten worden raakt aan afwijzing. Ethan Kross en collega's lieten mensen die tegen hun zin waren verlaten in een hersenscanner naar een foto van hun ex kijken. Daarbij werden ook gebieden actief die horen bij het voelen van lichamelijke pijn. Over hoe liefdesverdriet in het lichaam voelbaar kan zijn, gaat lichamelijke klachten bij liefdesverdriet.

Ook wat iemand denkt over de oorzaak maakt uit. In een onderzoek van Ty Tashiro en Patricia Frazier onder 92 studenten hadden mensen meer verdriet als ze de breuk toeschreven aan hun ex of aan de omstandigheden rond de relatie.

Verschillen tussen mensen

Deborah Davis, Phillip Shaver en Michael Vernon ondervroegen meer dan 5.000 mensen via internet. Mensen met veel hechtingsangst waren na een breuk meer met de ex bezig, bleven er meer over malen en hadden meer klachten. Ze deden ook vaker overdreven pogingen om de relatie te herstellen, en werden vaker boos of wraakzuchtig.

Maarten Eisma, Dan Tõnus en Peter de Jong onderzochten 62 studenten na een breuk met een computertaak. Wie de band met de ex graag wilde behouden, liet in die taak een automatische neiging zien om naar een foto van de ex toe te bewegen, verlangde meer naar de ex en had meer verdriet. Het ging om een verband, geen bewijs van oorzaak en gevolg.

Na de breuk: online blijven kijken

Na een breuk blijven veel mensen hun ex volgen op sociale media. Jesse Fox en Robert Tokunaga ondervroegen 431 mensen. Wie meer verdriet had, hield de ex direct na de breuk vaker in de gaten op Facebook. Dat gold vooral voor mensen die de breuk niet zelf in gang hadden gezet. Wat onderzoek zegt over contact met een ex, ook online, staat in geen contact met je ex.

Hoe lang het duurt, en waar je terechtkunt

Bij de meeste mensen wordt het verdriet met de tijd minder. Meer daarover staat in hoe lang duurt liefdesverdriet?

Thuisarts.nl noemt somberheid een normale reactie op nare gebeurtenissen, die meestal na een paar weken tot maanden overgaat. Gaat het na een paar maanden niet beter, of komen er klachten bij zoals het gevoel niets waard te zijn, onrust of slecht slapen, dan adviseert Thuisarts.nl om met de huisarts te praten. Bij gedachten aan zelfmoord kun je bij 113 Zelfmoordpreventie gratis bellen via 113 of 0800-0113, of chatten via 113.nl, dag en nacht. Bij direct gevaar: 112.

Alle artikelen over het einde van een relatie staan in het overzicht liefdesverdriet.

Bronnen

  1. Sprecher, S. (1994). Two sides to the breakup of dating relationships. Personal Relationships, 1(3), 199–222. doi.org/10.1111/j.1475-6811.1994.tb00062.x
  2. Perilloux, C. & Buss, D.M. (2008). Breaking up romantic relationships: Costs experienced and coping strategies deployed. Evolutionary Psychology, 6(1). doi.org/10.1177/147470490800600119
  3. Koessler, R.B., Kohut, T. & Campbell, L. (2019). When your boo becomes a ghost: The association between breakup strategy and breakup role in experiences of relationship dissolution. Collabra: Psychology, 5(1), 29. doi.org/10.1525/collabra.230
  4. Field, T., Diego, M., Pelaez, M., Deeds, O. & Delgado, J. (2009). Breakup distress in university students. Adolescence, 44(176), 705–727. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  5. Sprecher, S., Felmlee, D., Metts, S., Fehr, B. & Vanni, D. (1998). Factors associated with distress following the breakup of a close relationship. Journal of Social and Personal Relationships, 15(6), 791–809. doi.org/10.1177/0265407598156005
  6. Sense.info. Uit elkaar. sense.info/nl/liefde-en-relaties/relaties/uit-elkaar
  7. Kansky, J. & Allen, J.P. (2018). Making sense and moving on: The potential for individual and interpersonal growth following emerging adult breakups. Emerging Adulthood, 6(3), 172–190. doi.org/10.1177/2167696817711766
  8. Kross, E., Berman, M.G., Mischel, W., Smith, E.E. & Wager, T.D. (2011). Social rejection shares somatosensory representations with physical pain. PNAS, 108(15), 6270–6275. doi.org/10.1073/pnas.1102693108
  9. Tashiro, T. & Frazier, P. (2003). ‘I'll never be in a relationship like that again’: Personal growth following romantic relationship breakups. Personal Relationships, 10(1), 113–128. doi.org/10.1111/1475-6811.00039
  10. Davis, D., Shaver, P.R. & Vernon, M.L. (2003). Physical, emotional, and behavioral reactions to breaking up: The roles of gender, age, emotional involvement, and attachment style. Personality and Social Psychology Bulletin, 29(7), 871–884. doi.org/10.1177/0146167203029007006
  11. Eisma, M.C., Tõnus, D. & de Jong, P.J. (2022). Desired attachment and breakup distress relate to automatic approach of the ex-partner. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 75, 101713. doi.org/10.1016/j.jbtep.2021.101713
  12. Fox, J. & Tokunaga, R.S. (2015). Romantic partner monitoring after breakups: Attachment, dependence, distress, and post-dissolution online surveillance via social networking sites. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 18(9), 491–498. doi.org/10.1089/cyber.2015.0123
  13. Thuisarts.nl (2026). Ik voel me somber. thuisarts.nl/somberheid/ik-voel-me-somber
  14. 113 Zelfmoordpreventie. Telefonische hulplijn. 113.nl/i/telefonische-hulplijn

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen