Samenlevingscontract beëindigen

Samenwoners met een samenlevingscontract die uit elkaar gaan, kunnen dat contract volgens Notaris.nl samen beëindigen, zonder naar de notaris te gaan. Anders dan bij een huwelijk hoeft het einde van de relatie niet via de rechter. Een notaris is wel nodig als een gezamenlijk huis op naam van één van beiden komt. Wat er met spullen, geld en het huis gebeurt, hangt vooral af van wat er in het contract staat. Zonder afspraken regelt de wet voor samenwoners bijna niets. Wel kan er bij een pensioenfonds een recht op partnerpensioen voor de ex-partner overblijven. Zijn er kinderen onder de 18 en hebben beide ouders gezag, dan is een ouderschapsplan verplicht.

Hoe een samenlevingscontract eindigt

Een samenlevingscontract is een overeenkomst tussen twee mensen. Partners kunnen die samen beëindigen. Notaris.nl schrijft dat het niet nodig is om daarvoor naar de notaris te gaan. Wat een samenlevingscontract is en wat erin kan staan, lees je in samenlevingscontract.

Notaris.nl noemt een aantal zaken die bij uit elkaar gaan aan de orde komen: welke afspraken het contract bevat over bezittingen en schulden, wie wat meeneemt, het aanpassen van testamenten, en het informeren van de Belastingdienst en pensioenfondsen.

Wat het contract regelt

Volgens de Rijksoverheid kan een samenlevingscontract onder meer afspraken bevatten over de dagelijkse kosten, de bankrekeningen, de kosten van de kinderen en de verdeling van de bezittingen als partners uit elkaar gaan. Notaris.nl noemt daarnaast afspraken over welke spullen van wie zijn, over het huis en over pensioen.

Zonder afspraken

Staat er over een onderwerp niets in het contract, of is er geen contract, dan valt het terug op de gewone regels. Samenwoners hebben geen gemeenschap van goederen, schrijft Notaris.nl. Wat van een van beiden is, blijft van die persoon. Wat samen is gekocht, is van beiden samen. Bij geld op een en/of-rekening hangt het af van de afspraken die partners hebben gemaakt.

Voor gezamenlijke bezittingen geldt artikel 3:178 van het Burgerlijk Wetboek: ieder van beiden kan op elk moment vragen om die te verdelen. Komen partners er samen niet uit, dan kan de rechter de verdeling vaststellen. Partneralimentatie bestaat volgens het Nibud alleen na een huwelijk of geregistreerd partnerschap. Over het verdelen van de inboedel gaat spullen verdelen.

Het huis

Een samenlevingscontract kan afspraken bevatten over het huis. Notaris.nl noemt als voorbeelden wie welk deel van de koopsom heeft betaald, of degene die meer inlegde dat terugkrijgt, en hoe de overwaarde wordt verdeeld. Zijn beide partners eigenaar en wordt een van beiden de enige eigenaar, dan moet dat via de notaris. Bij de bank gaat het daarnaast om de hypotheek. Hoe dat werkt, en wat er met een huurhuis gebeurt, staat in het huis na een scheiding.

Partnerpensioen en ouderdomspensioen

Partnerpensioen

Partnerpensioen is een uitkering voor de partner als de deelnemer van een pensioenregeling overlijdt. Samenwoners kunnen elkaar daarvoor aanmelden bij het pensioenfonds. Volgens Notaris.nl accepteren pensioenfondsen daarbij alleen een notarieel samenlevingscontract als bewijs. De Pensioenwet noemt in de versie van 2026 twee mogelijkheden: een notarieel samenlevingscontract, of een samenlevingsverklaring die beide partners hebben ondertekend en naar het pensioenfonds hebben gestuurd.

De Pensioenwet bepaalt in de versie die vanaf 1 januari 2026 geldt wat er gebeurt als die relatie eindigt. Onder ‘scheiding’ valt in die wet ook het einde van een partnerrelatie zoals die in de pensioenregeling staat. Volgens artikel 57 krijgt de ex-partner dan een eigen aanspraak op partnerpensioen. Die is zo groot als het partnerpensioen dat zou zijn overgebleven als de deelname aan de regeling op het moment van de breuk was gestopt. Dit heet ook wel bijzonder partnerpensioen. Partners kunnen schriftelijk iets anders afspreken, maar dat geldt alleen als het pensioenfonds daarmee instemt.

Hoe dit in een bepaalde regeling uitpakt, verschilt per pensioenfonds. Het pensioenfonds kan dat voor de eigen regeling vertellen. Meer over pensioen tijdens het samenwonen staat in samenwonen en pensioen.

Ouderdomspensioen

De wettelijke verdeling van ouderdomspensioen bij een scheiding is volgens de Rijksoverheid geregeld voor een huwelijk of geregistreerd partnerschap. Samenwoners kunnen in hun samenlevingscontract wel afspraken maken over pensioen voor als ze uit elkaar gaan, schrijft Notaris.nl.

Belasting en toeslagen

Samenwoners met een notarieel samenlevingscontract die op hetzelfde adres wonen, zijn fiscale partners. Het ontbinden van het contract verandert dat niet meteen. De Belastingdienst geeft het voorbeeld van twee mensen die hun notariële samenlevingscontract hebben laten ontbinden maar nog op hetzelfde adres staan: zij blijven fiscale partners tot ze niet meer samen staan ingeschreven. Er zijn ook andere redenen om fiscaal partner te zijn, zoals samen een kind hebben of samen eigenaar zijn van het huis waarin beiden wonen.

Voor huurtoeslag geldt volgens de Belastingdienst: die kan iemand al krijgen zodra de partners apart wonen en de adreswijziging bij de gemeente is verwerkt. Ook voor andere toeslagen kan het uit elkaar gaan gevolgen hebben.

Als er kinderen zijn

Ouders blijven verantwoordelijk voor hun kinderen tot 21 jaar, ook als ze nooit getrouwd waren. Volgens artikel 1:247a van het Burgerlijk Wetboek maken samenwonende ouders die samen gezag hebben een ouderschapsplan als ze uit elkaar gaan. Het gaat om ouders bij wie het gezamenlijk gezag in het gezagsregister staat. Volgens de Rijksoverheid hoeft dat plan nergens te worden ingeleverd. De Rijksoverheid adviseert wel om een kopie te bewaren. Wat erin moet staan, staat in het ouderschapsplan.

Deze regels gelden in 2026. Wat een contract in een bepaalde situatie betekent, kan de notaris uitleggen die het heeft opgesteld. Volgens het Nibud kun je met vragen over recht en regels gratis terecht bij het Juridisch Loket. Meer over uit elkaar gaan staat in het overzicht liefdesverdriet.

Bronnen

Notaris.nl (KNB). Samen verder: wat er volgens de wet geregeld is bij samenwonen, trouwen en geregistreerd partnerschap (brochure). notaris.nl (pdf)
Notaris.nl (KNB). Samenwonen. notaris.nl
Rijksoverheid. Waar moet ik aan denken bij een samenlevingscontract? rijksoverheid.nl
Rijksoverheid. Hoe wordt het pensioen verdeeld na een scheiding? rijksoverheid.nl
Rijksoverheid. Wat moet er in een ouderschapsplan staan? rijksoverheid.nl
Pensioenwet, artikelen 1, 2a en 57 (geldend vanaf 1 januari 2026). wetten.overheid.nl
Rijksoverheid. Wanneer heb ik een onderhoudsplicht? rijksoverheid.nl
Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikel 247a. wetten.overheid.nl
Burgerlijk Wetboek Boek 3, artikelen 178 en 185. wetten.overheid.nl
Belastingdienst. Fiscaal partnerschap: wanneer ben ik fiscaal partner? belastingdienst.nl
Belastingdienst, Dienst Toeslagen. Kan ik een toeslag krijgen nu ik gescheiden ben? belastingdienst.nl
Nibud. Kinder- en partneralimentatie. nibud.nl
Nibud. Uit elkaar. nibud.nl

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.