Uit elkaar met kinderen

In 2023 maakten in Nederland bijna 43 duizend minderjarige kinderen mee dat hun ouders uit elkaar gingen, meldt het CBS. Onderzoek laat zien dat kinderen van gescheiden ouders gemiddeld wat slechter scoren op onder meer school, gedrag en welbevinden, maar de verschillen tussen kinderen zijn groot. Volgens het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) gaat het bij ongeveer 80 procent van de kinderen na zo'n twee jaar weer goed. Voor de wet blijven beide ouders na een scheiding meestal samen verantwoordelijk: het gezamenlijk gezag loopt door en een kind heeft recht op omgang met allebei. Er is ook hulp speciaal voor kinderen, zoals de gratis Buddy's van Villa Pinedo.

Hoeveel kinderen maken een scheiding mee?

Het CBS telt niet alleen echtscheidingen, maar ook samenwonende ouders die uit elkaar gaan. Tussen 2013 en 2020 maakte elk jaar ongeveer 1,9 procent van de minderjarigen een scheiding van de ouders mee. Na 2020 daalde dat tot 1,5 procent. In 2023 was het weer 1,7 procent: bijna 43 duizend kinderen.

Iets meer dan de helft van die kinderen, 56 procent, had getrouwde ouders. In 2003 was dat nog 73 procent. Kinderen van 2 tot 7 jaar maken het vaakst een scheiding mee, ongeveer 2 procent per jaar. Op 1 januari 2025 woonde 23 procent van alle minderjarigen niet bij beide juridische ouders.

Wat onderzoek zegt over kinderen en scheiding

Gemiddelde verschillen

Onderzoeker Paul Amato zette in 2001 de uitkomsten van 67 onderzoeken uit de jaren negentig op een rij. Kinderen van gescheiden ouders scoorden gemiddeld lager dan kinderen van ouders die getrouwd bleven. Dat gold voor schoolprestaties, gedrag, psychisch welbevinden, zelfbeeld en sociale relaties.

Dat zijn gemiddelden. In een overzichtsartikel uit 2000 beschreef Amato dat volwassenen en kinderen heel verschillend op een scheiding reageren. Sommigen gaan erop vooruit. Anderen hebben een tijdelijke dip. Weer anderen komen in een neerwaartse lijn terecht waar ze misschien nooit helemaal van herstellen. Amato besprak ook de vraag in hoeverre de verschillen door de scheiding zelf komen, en in hoeverre door verschillen die er al vóór de scheiding waren.

Wat het NJi beschrijft

Het NJi schrijft dat kinderen vaak al langere tijd last hebben van spanningen thuis. Bij ongeveer 20 procent van de kinderen die een scheiding meemaken, blijven de problemen doorgaan. Volgens het NJi is de scheiding zelf niet direct schadelijk, maar kunnen de stressvolle omstandigheden ervoor, tijdens en erna dat wel zijn.

Hoe een kind reageert, hangt volgens het NJi vaak samen met de leeftijd. Peuters voelen na een scheiding vaak verwarring, verlatingsangst en schuldgevoelens, en kunnen denken dat de scheiding door hen komt. Kinderen van 8 tot 12 jaar kunnen zich zorgen maken om hun ouders, met het risico dat ze voor hen gaan zorgen. Pubers kunnen zich zorgen maken over hun eigen toekomst en relaties.

Als belangrijkste positieve factoren noemt het NJi humor van de ouders, een positief gevoel en een positieve communicatie tussen de ouders, en interesse voor het kind. Kinderen ontwikkelen zich volgens het NJi ook beter als ze na de scheiding een positieve, steunende relatie met beide ouders hebben.

Wat de wet regelt

Gezag

Ouders die tijdens hun huwelijk samen het gezag hadden, houden dat na de scheiding. Dat staat in artikel 1:251 van het Burgerlijk Wetboek. Beide ouders blijven dan verantwoordelijk voor de verzorging en opvoeding. De rechter kan het gezag aan één ouder geven, maar alleen als er een onaanvaardbaar risico is dat het kind klem of verloren raakt tussen de ouders, of als het anders in het belang van het kind nodig is. Volgens de Rijksoverheid beslist de rechter dan per kind. Volgens het NJi houdt meer dan 90 procent van de ouders het gezamenlijk gezag.

Omgang

Een kind heeft volgens artikel 1:377a recht op omgang met beide ouders. Een ouder zonder gezag heeft het recht en de plicht tot omgang met het kind. De rechter kan omgang alleen verbieden in bepaalde gevallen: als het kind er ernstig nadeel van heeft, als de ouder kennelijk ongeschikt is, als een kind van 12 jaar of ouder er ernstige bezwaren tegen heeft, of als het anders in strijd is met zwaarwegende belangen van het kind. Een ouder met gezag moet een ouder zonder gezag op de hoogte houden van belangrijke zaken over het kind, en die erover raadplegen.

Afspraken en geld

Ouders leggen hun afspraken vast in een ouderschapsplan. Ouders zijn financieel verantwoordelijk voor hun kinderen tot 21 jaar, ook als ze nooit getrouwd waren. Bij een scheiding via de rechter krijgen kinderen vanaf 8 jaar een uitnodiging voor een kindgesprek. Verdelen ouders de zorg ongeveer gelijk, dan heet dat co-ouderschap.

Bij ernstige conflicten kan de rechter de Raad voor de Kinderbescherming om onderzoek vragen. In 2024 bracht de Raad volgens het NJi over 3.840 kinderen een advies uit over gezag en omgang.

Hulp voor kinderen en ouders

Villa Pinedo is een stichting die in 2011 is opgericht door Marsha Pinedo, die zelf gescheiden ouders heeft. Kinderen en jongeren van 10 tot 25 jaar kunnen er gratis chatten met een Buddy: een jongere die zelf ook gescheiden ouders heeft. Volgens Villa Pinedo worden kinderen binnen drie werkdagen gekoppeld, lezen pedagogen en psychologen de chats mee en is het geen hulpverlening. Villa Pinedo heeft ook een forum en een online training voor ouders. Volgens Villa Pinedo bieden steeds meer gemeenten die training gratis aan.

De Kindertelefoon is er voor kinderen die ergens mee zitten, ook als hun ouders ruzie hebben of gaan scheiden. Kinderen kunnen bellen of chatten via kindertelefoon.nl en hoeven hun echte naam niet te zeggen. De Rijksoverheid verwijst kinderen ook naar ouders-uit-elkaar.nl.

Gemeente en zorgverzekeraar. Volgens de Rijksoverheid kunnen ouders bij hun gemeente vragen of er persoonlijke begeleiding of andere jeugdhulp is voor een kind dat de scheiding moeilijk verwerkt. Sommige zorgverzekeraars vergoeden zulke begeleiding uit een aanvullende verzekering.

Huisarts en veiligheid. Bij langdurige klachten bij een kind of ouder kun je terecht bij de huisarts. Wie zich zorgen maakt over een kind in een vechtscheiding, kan volgens de Rijksoverheid anoniem advies vragen bij Veilig Thuis. Veilig Thuis is gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000. Bij direct gevaar: 112.

Hoe organisaties adviseren om kinderen over de scheiding te vertellen, staat in kinderen vertellen over een scheiding. De juridische stappen staan in scheiden: de eerste stappen. Alle artikelen staan bij liefdesverdriet.

Bronnen

CBS (19 december 2025). Aantal kinderen dat scheiding meemaakt weer toegenomen. cbs.nl
Amato, P.R. (2001). Children of divorce in the 1990s: An update of the Amato and Keith (1991) meta-analysis. Journal of Family Psychology, 15(3), 355–370. doi.org/10.1037/0893-3200.15.3.355
Amato, P.R. (2000). The consequences of divorce for adults and children. Journal of Marriage and Family, 62(4), 1269–1287. doi.org/10.1111/j.1741-3737.2000.01269.x
Nederlands Jeugdinstituut. Scheiding. nji.nl
Nederlands Jeugdinstituut. Scheiden: een veranderproces voor het hele gezin. nji.nl
Nederlands Jeugdinstituut. Wat doet een scheiding met een kind? nji.nl
Nederlands Jeugdinstituut. Hoe gedraag je je bij een scheiding naar je kinderen toe? nji.nl
Nederlands Jeugdinstituut. Cijfers over scheiding. nji.nl
Nederlands Jeugdinstituut. Co-ouderschap en andere vormen van ouderschap. nji.nl
Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikelen 251, 251a, 377a en 377b. wetten.overheid.nl
Rijksoverheid. Wat gebeurt er met het gezag over mijn kinderen na mijn scheiding? rijksoverheid.nl
Rijksoverheid. Wanneer heb ik een onderhoudsplicht? rijksoverheid.nl
Rijksoverheid. Wat kan ik doen als mijn ouders gaan scheiden? rijksoverheid.nl
Rijksoverheid. Kan ik persoonlijke begeleiding voor mijn kinderen krijgen als ik ga scheiden? rijksoverheid.nl
Rijksoverheid. Wat kan ik doen als ik mij zorgen maak om een kind in een scheiding? rijksoverheid.nl
De Rechtspraak. Kindgesprek. rechtspraak.nl
Villa Pinedo. Over Villa Pinedo. villapinedo.nl
Villa Pinedo. Wat kan een Buddy voor jouw kind betekenen? villapinedo.nl
Villa Pinedo. Voor alle gescheiden ouders. volwassenen.villapinedo.nl
De Kindertelefoon. kindertelefoon.nl

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.