Veilige hechting

Veilige hechting betekent dat je erop vertrouwt dat een belangrijk persoon er voor je is als je die nodig hebt. Bij een kind zie je dat aan hoe het troost zoekt bij een ouder en daarna weer gaat spelen. Bij volwassenen meten onderzoekers het meestal met twee schalen: wie weinig hechtingsangst en weinig hechtingsvermijding heeft, heet veilig gehecht. In onderzoek hangt veilige hechting samen met meer vertrouwen en tevredenheid in een relatie. Het is geen garantie en geen vast kenmerk: hechting kan in de loop van het leven veranderen.

Veilige hechting bij kinderen

Het begrip komt uit het werk van Mary Ainsworth. Zij bedacht de Vreemdesituatietest, waarin een kind van 12 tot 20 maanden twee keer kort van de ouder wordt gescheiden. Onderzoekers kijken vooral naar wat er gebeurt als de ouder terugkomt. Volgens het Nederlands Jeugdinstituut zoekt een veilig gehecht kind dan direct contact of nabijheid en laat het zich snel geruststellen. Vanuit dat vertrouwen durft het ook afstand te nemen en de ruimte te ontdekken.

Een groot overzichtsartikel van hechtingsonderzoekers rond Pehr Granqvist beschrijft twee kanten van veilige hechting. De eerste is het vertrouwen dat de ouder troost biedt als het kind schrikt of gestrest is. De tweede is de ouder als ‘veilige basis’: het kind verwacht steun en geen inmenging als het op ontdekking gaat. Volgens dat artikel lieten Ainsworths observaties thuis zien dat dit vertrouwen samenhing met zorg die goed reageerde op het kind.

Een belangrijk detail: hechting is bij jonge kinderen relatie-specifiek. Een kind kan bij de ene ouder een ander patroon laten zien dan bij de andere. Het is dus een kenmerk van een relatie, niet alleen van het kind.

Veilige hechting bij volwassenen

Bij volwassenen bestaan twee onderzoekstradities, en die meten niet precies hetzelfde.

Het hechtingsinterview

In het Adult Attachment Interview (AAI) vertellen mensen over hun jeugd en hun band met hun ouders. Codeurs letten vooral op hoe samenhangend iemand daarover praat, niet op of de jeugd fijn was. Een analyse van ruim 10.000 van deze interviews vond dat bij Noord-Amerikaanse moeders zonder psychische klachten 58 procent als veilig werd ingedeeld. De verdeling was grotendeels hetzelfde in verschillende landen en talen.

Vragenlijsten

Sociaal psychologen gebruiken vooral vragenlijsten over je romantische relaties. Daarin scoor je op hechtingsangst en hechtingsvermijding, zoals uitgelegd bij hechtingsstijlen. Veilig betekent dan: laag op allebei. Je voelt je op je gemak met nabijheid en maakt je weinig zorgen dat de ander je laat vallen.

Opvallend is dat de twee methoden weinig overlappen. Een meta-analyse van Glenn Roisman en collega's vond maar een heel kleine samenhang tussen veiligheid in het interview en de scores op vragenlijsten. Beide voorspelden wel iets over relaties, maar niet dezelfde dingen. Wie in een online test ‘veilig’ scoort, zou in een interview dus anders kunnen uitkomen.

Hoe veilige hechting zich in relaties laat zien

Psycholoog Jeffry Simpson volgde 144 stellen die met elkaar uitgingen. Bij mannen en vrouwen ging een veilige stijl samen met meer onderlinge afhankelijkheid, toewijding, vertrouwen en tevredenheid dan een angstige of vermijdende stijl. Veilig gehechte mensen meldden ook vaker positieve en minder vaak negatieve gevoelens in hun relatie.

Ander onderzoek keek naar wat stellen doen bij stress. In een studie met 83 stellen wachtte de vrouw op een activiteit waarvan bekend was dat die spanning oproept. Mensen met een veiligere stijl verschilden van mensen met een meer vermijdende stijl in lichamelijk contact, steunende opmerkingen en het zoeken en geven van steun.

Nancy Collins en Brooke Feeney filmden 93 stellen terwijl de een over een persoonlijk probleem vertelde. Wie het probleem als zwaarder ervoer, vroeg directer om steun, en de partner reageerde dan behulpzamer. Daardoor voelde de verteller zich beter. Vermijdende hechting hing samen met minder effectief om steun vragen, angstige hechting met minder goede zorg geven.

Een meta-analyse van 73 studies met ruim 21.000 deelnemers bevestigt het algemene beeld: hogere hechtingsangst en hogere vermijding hangen allebei samen met een minder goede relatiekwaliteit. Andersom gezegd: lage scores gaan gemiddeld samen met een betere relatie.

Dat zijn wel gemiddelden. Ook veilig gehechte mensen hebben ruzie, twijfels en moeilijke periodes. En het onderzoek laat samenhang zien, geen oorzaak: een fijne relatie kan zelf ook bijdragen aan een veiliger gevoel. Wat er in het algemeen bekend is over goed functionerende relaties, staat bij een gezonde relatie.

‘Verdiende veiligheid’

In de Engelstalige literatuur heet het earned security: verdiende veiligheid. Het gaat om volwassenen die over een moeilijke jeugd vertellen, maar dat in het hechtingsinterview toch samenhangend en verwerkt doen. Zij worden als veilig ingedeeld, ondanks hun ervaringen.

Het begrip is minder eenvoudig dan het klinkt. In een studie die mensen 23 jaar volgde, keken Roisman en collega's terug naar hun vroege jeugd. De volwassenen die achteraf als ‘verdiend veilig’ werden ingedeeld, waren als baby niet vaker onveilig gehecht geweest. Ze hadden volgens observaties zelfs relatief steunende moeders gehad. Hoe mensen hun jeugd achteraf beschrijven, klopt dus niet altijd met wat onderzoekers destijds zagen. De groep die als baby onveilig was en later toch veilig, had als volwassene wel vaak goede nauwe relaties.

Een andere studie onder 121 aanstaande moeders vond zestien vrouwen met verdiende veiligheid. Zij meldden meer emotionele steun van andere belangrijke mensen dan hun ouders, zoals een partner of een andere volwassene. Ze hadden ook meer tijd in therapie doorgebracht.

Over therapie zelf is er een systematisch overzicht. Daaruit blijkt dat hechtingsveiligheid na psychologische behandeling vaak toeneemt en hechtingsangst afneemt. Voor vermijding was het beeld onduidelijk. De onderzoekers schrijven dat er meer gecontroleerde studies nodig zijn. Daarnaast vond een studie die mensen van 13 tot 72 jaar volgde dat angst en vermijding gemiddeld afnemen met de leeftijd, en lager zijn bij mensen met een relatie.

Kanttekeningen

Veilig is geen hokje waar je in of uit valt. Onderzoek van Chris Fraley en collega's laat zien dat verschillen tussen mensen beter passen bij glijdende schalen dan bij losse typen. Je kunt dus meer of minder veilig zijn, en dat kan per relatie en per periode verschillen.

Veilig gehecht zijn betekent ook niet dat je nooit onzeker bent of nooit afstand neemt. Het gaat om een gemiddelde neiging. De hechtingsstijl-test op deze site geeft een globale indicatie op de twee schalen, geen diagnose. Meer over de andere kanten van de schalen lees je bij angstige hechting en vermijdende hechting. Alle artikelen over de wetenschap achter liefde staan bij psychologie.

Bij psychische klachten, bijvoorbeeld als angst of wantrouwen je dagelijks leven of je relaties flink in de weg zit, kun je terecht bij je huisarts.

Bronnen

  1. Nederlands Jeugdinstituut. Soorten gehechtheidsrelaties. nji.nl
  2. Granqvist, P., Sroufe, L.A., Dozier, M. e.a. (2017). Disorganized attachment in infancy: A review of the phenomenon and its implications for clinicians and policy-makers. Attachment & Human Development, 19(6), 534–558. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  3. Bakermans-Kranenburg, M.J. & van IJzendoorn, M.H. (2009). The first 10,000 Adult Attachment Interviews: Distributions of adult attachment representations in clinical and non-clinical groups. Attachment & Human Development, 11(3), 223–263. doi.org/10.1080/14616730902814762
  4. Roisman, G.I., Holland, A., Fortuna, K., Fraley, R.C., Clausell, E. & Clarke, A. (2007). The Adult Attachment Interview and self-reports of attachment style: An empirical rapprochement. Journal of Personality and Social Psychology, 92(4), 678–697. doi.org/10.1037/0022-3514.92.4.678
  5. Simpson, J.A. (1990). Influence of attachment styles on romantic relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 59(5), 971–980. doi.org/10.1037/0022-3514.59.5.971
  6. Simpson, J.A., Rholes, W.S. & Nelligan, J.S. (1992). Support seeking and support giving within couples in an anxiety-provoking situation: The role of attachment styles. Journal of Personality and Social Psychology, 62(3), 434–446. doi.org/10.1037/0022-3514.62.3.434
  7. Collins, N.L. & Feeney, B.C. (2000). A safe haven: An attachment theory perspective on support seeking and caregiving in intimate relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 78(6), 1053–1073. doi.org/10.1037/0022-3514.78.6.1053
  8. Li, T. & Chan, D.K.-S. (2012). How anxious and avoidant attachment affect romantic relationship quality differently: A meta-analytic review. European Journal of Social Psychology, 42(4), 406–419. doi.org/10.1002/ejsp.1842
  9. Roisman, G.I., Padrón, E., Sroufe, L.A. & Egeland, B. (2002). Earned-secure attachment status in retrospect and prospect. Child Development, 73(4), 1204–1219. doi.org/10.1111/1467-8624.00467
  10. Saunders, R., Jacobvitz, D., Zaccagnino, M., Beverung, L.M. & Hazen, N. (2011). Pathways to earned-security: The role of alternative support figures. Attachment & Human Development, 13(4), 403–420. doi.org/10.1080/14616734.2011.584405
  11. Taylor, P., Rietzschel, J., Danquah, A. & Berry, K. (2015). Changes in attachment representations during psychological therapy. Psychotherapy Research, 25(2), 222–238. doi.org/10.1080/10503307.2014.886791
  12. Chopik, W.J., Edelstein, R.S. & Grimm, K.J. (2019). Longitudinal changes in attachment orientation over a 59-year period. Journal of Personality and Social Psychology, 116(4), 598–611. doi.org/10.1037/pspp0000167
  13. Fraley, R.C., Hudson, N.W., Heffernan, M.E. & Segal, N. (2015). Are adult attachment styles categorical or dimensional? A taxometric analysis of general and relationship-specific attachment orientations. Journal of Personality and Social Psychology, 109(2), 354–368. doi.org/10.1037/pspp0000027

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen