Angstige hechting

Angstige hechting betekent dat je je veel zorgen maakt of een belangrijk persoon er wel voor je is. In een relatie zoek je veel nabijheid en bevestiging, maar twijfel je tegelijk of je die echt krijgt. Psychologen noemen dat een hoge score op hechtingsangst. In onderzoek gaat het samen met meer ervaren conflict en meer onrust in de relatie. Het is geen diagnose en geen vast etiket: hechtingsangst neemt gemiddeld af met de leeftijd.

Waar komt het begrip vandaan?

De wortels liggen bij onderzoek naar baby's. In de Vreemdesituatietest van Mary Ainsworth wordt een kind van 12 tot 20 maanden even van de ouder gescheiden. Een deel van de kinderen laat dan een patroon zien dat onveilig-ambivalent heet (in het Engels ook resistant). Volgens het Nederlands Jeugdinstituut zoeken deze kinderen veel toenadering, maar reageren ze ook boos of passief op de ouder. Ze gaan weinig zelfstandig op ontdekking. De ouder is in deze relaties vaak wisselend gevoelig, onvoorspelbaar voor het kind en soms afwezig op belangrijke momenten.

Hechtingsonderzoekers rond Pehr Granqvist beschrijven dit als een georganiseerde strategie. Het kind richt al zijn aandacht op de band en laat zijn nood sterk zien. Dat kan ontroostbaar huilen of boosheid zijn. Zo houdt het de aandacht vast van een ouder die niet altijd reageert. Het gaat dus om een aanpassing aan een situatie, niet om een stoornis.

Angstige hechting bij volwassenen

Bij volwassenen bestaan twee manieren van meten. In het hechtingsinterview (Adult Attachment Interview) heet de vergelijkbare categorie ‘gepreoccupeerd’. In een analyse van ruim 10.000 interviews kreeg 19 procent van de Noord-Amerikaanse moeders zonder psychische klachten die indeling. Mannen en vrouwen verschilden niet in hoe vaak ze een gepreoccupeerde of juist een afwijzende strategie hadden.

In vragenlijsten over relaties gaat het om de schaal hechtingsangst. Wie hoog scoort, is bang om afgewezen of verlaten te worden en zoekt veel geruststelling. Hoe die schaal zich verhoudt tot de andere schaal, vermijding, lees je bij hechtingsstijlen. De interviews en de vragenlijsten meten overigens niet hetzelfde. Een meta-analyse vond maar een heel kleine samenhang tussen beide.

Wat onderzoek ziet in relaties

Meer conflict ervaren

Lorne Campbell en collega's lieten stellen veertien dagen lang een dagboek bijhouden. Mensen met meer hechtingsangst zagen meer conflict met hun partner en hadden het gevoel dat ruzies vaker uit de hand liepen. Een dag met conflict drukte bij hen sterker op hoe tevreden en verbonden ze zich voelden, en op hoe ze de toekomst van de relatie zagen. Maar een dag met veel steun had bij hen juist een sterker positief effect. Toen de stellen daarna in het lab een probleem bespraken, oogden de angstigere deelnemers meer van streek en liep het gesprek volgens buitenstaanders vaker op.

Dat past bij een meta-analyse van 73 studies met ruim 21.000 deelnemers. Beide onveilige schalen hingen samen met een minder goede relatie. Hechtingsangst hing daarbij sterker samen met conflict dan vermijding.

Scheiding en afscheid

Een bijzonder onderzoek speelde zich af op een vliegveld. Chris Fraley en Phillip Shaver observeerden stellen die afscheid namen of samen vertrokken. Vrouwen met een angstiger hechting voelden vóór de scheiding meer onrust. Bij mannen waren de resultaten minder duidelijk.

Steun geven en vragen

In een studie waarin 93 stellen een persoonlijk probleem bespraken, hing angstige hechting samen met minder goede zorg voor de partner die steun zocht. Een oudere studie met 144 stellen vond dat een angstige stijl samenging met minder positieve en meer negatieve gevoelens in de relatie dan een veilige stijl.

Al deze studies laten verbanden zien, geen oorzaak en gevolg. En het gaat om gemiddelden in groepen. Twee mensen met dezelfde score kunnen hun relatie heel verschillend beleven.

Verlatingsangst en onzekerheid

In het dagelijks leven heet dit soort angst vaak verlatingsangst: steeds bang zijn dat de ander weggaat. Dat begrip overlapt sterk met hechtingsangst, maar is geen officiële term uit het onderzoek. Meer daarover lees je bij verlatingsangst. Onzekerheid in de beginfase van een verliefdheid is weer iets anders en heel gewoon. Dat komt aan bod bij verliefd en onzeker.

Verandert angstige hechting?

Ja, gemiddeld wel. Een studie die mensen volgde van 13 tot 72 jaar vond dat hechtingsangst met de leeftijd afnam, vooral op middelbare en oudere leeftijd. Mensen met een relatie scoorden lager.

Onderzoekers rond Ximena Arriaga stellen dat relaties daar een rol in kunnen spelen. Volgens hun model neemt hechtingsangst vooral af in situaties waarin iemand meer zelfvertrouwen opbouwt en een positiever beeld van zichzelf krijgt. Dat is een theoretisch model op basis van eerder onderzoek, geen getest recept.

Ook therapie is onderzocht. Een systematisch overzicht vond dat hechtingsangst na psychologische behandeling vaak afnam en hechtingsveiligheid toenam. Dat gold bij verschillende soorten therapie en groepen patiënten. De auteurs schrijven wel dat meer gecontroleerde studies nodig zijn om dit zeker te weten.

Kanttekeningen

Angstige hechting is geen hokje. Onderzoek laat zien dat verschillen tussen mensen beter passen bij een glijdende schaal dan bij losse typen. Je score kan per relatie en per levensfase anders zijn. Een score is geen oordeel over iemand. Het beschrijft een neiging om sterk te letten op signalen van afstand.

De hechtingsstijl-test op deze site geeft een globale indicatie van je scores op angst en vermijding, geen diagnose. Over de andere kant van het spectrum lees je bij veilige hechting. Alle artikelen over de wetenschap achter liefde staan bij psychologie.

Bij angst die je dagelijks leven of je relaties flink beperkt, kun je terecht bij je huisarts. Die kan zo nodig doorverwijzen naar een praktijkondersteuner of psycholoog.

Bronnen

  1. Nederlands Jeugdinstituut. Soorten gehechtheidsrelaties. nji.nl
  2. Granqvist, P., Sroufe, L.A., Dozier, M. e.a. (2017). Disorganized attachment in infancy: A review of the phenomenon and its implications for clinicians and policy-makers. Attachment & Human Development, 19(6), 534–558. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  3. Bakermans-Kranenburg, M.J. & van IJzendoorn, M.H. (2009). The first 10,000 Adult Attachment Interviews: Distributions of adult attachment representations in clinical and non-clinical groups. Attachment & Human Development, 11(3), 223–263. doi.org/10.1080/14616730902814762
  4. Roisman, G.I., Holland, A., Fortuna, K., Fraley, R.C., Clausell, E. & Clarke, A. (2007). The Adult Attachment Interview and self-reports of attachment style: An empirical rapprochement. Journal of Personality and Social Psychology, 92(4), 678–697. doi.org/10.1037/0022-3514.92.4.678
  5. Campbell, L., Simpson, J.A., Boldry, J. & Kashy, D.A. (2005). Perceptions of conflict and support in romantic relationships: The role of attachment anxiety. Journal of Personality and Social Psychology, 88(3), 510–531. doi.org/10.1037/0022-3514.88.3.510
  6. Li, T. & Chan, D.K.-S. (2012). How anxious and avoidant attachment affect romantic relationship quality differently: A meta-analytic review. European Journal of Social Psychology, 42(4), 406–419. doi.org/10.1002/ejsp.1842
  7. Fraley, R.C. & Shaver, P.R. (1998). Airport separations: A naturalistic study of adult attachment dynamics in separating couples. Journal of Personality and Social Psychology, 75(5), 1198–1212. doi.org/10.1037/0022-3514.75.5.1198
  8. Collins, N.L. & Feeney, B.C. (2000). A safe haven: An attachment theory perspective on support seeking and caregiving in intimate relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 78(6), 1053–1073. doi.org/10.1037/0022-3514.78.6.1053
  9. Simpson, J.A. (1990). Influence of attachment styles on romantic relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 59(5), 971–980. doi.org/10.1037/0022-3514.59.5.971
  10. Chopik, W.J., Edelstein, R.S. & Grimm, K.J. (2019). Longitudinal changes in attachment orientation over a 59-year period. Journal of Personality and Social Psychology, 116(4), 598–611. doi.org/10.1037/pspp0000167
  11. Arriaga, X.B., Kumashiro, M., Simpson, J.A. & Overall, N.C. (2018). Revising working models across time: Relationship situations that enhance attachment security. Personality and Social Psychology Review, 22(1), 71–96. doi.org/10.1177/1088868317705257
  12. Taylor, P., Rietzschel, J., Danquah, A. & Berry, K. (2015). Changes in attachment representations during psychological therapy. Psychotherapy Research, 25(2), 222–238. doi.org/10.1080/10503307.2014.886791
  13. Fraley, R.C., Hudson, N.W., Heffernan, M.E. & Segal, N. (2015). Are adult attachment styles categorical or dimensional? A taxometric analysis of general and relationship-specific attachment orientations. Journal of Personality and Social Psychology, 109(2), 354–368. doi.org/10.1037/pspp0000027

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen