Cultuurverschillen in een relatie

Steeds meer mensen in Nederland hebben een partner die in een ander land is geboren. In 2025 was bij ruim 18 procent van de huwelijken de ene partner in Nederland geboren en de andere in het buitenland. In 2005 was dat 15 procent. Verschillen in cultuur kunnen in een relatie zowel verrijkend als lastig zijn. Onderzoek laat zien dat stellen er op verschillende manieren mee omgaan. Gemiddeld is de kans op een scheiding iets groter als de culturele verschillen groter zijn.

Hoe vaak komen gemengde stellen voor?

Het CBS registreert bij elk huwelijk in welk land beide partners geboren zijn. In 2025 werden ruim 70.000 huwelijken gesloten. Zo waren ze verdeeld:

bij 66 procent waren beide partners in Nederland geboren;
bij 18 procent was de ene partner in Nederland en de andere in het buitenland geboren;
bij 10 procent waren beide partners in hetzelfde buitenland geboren;
bij 5 procent waren de partners in twee verschillende andere landen geboren.

Van de huwelijken tussen iemand uit Nederland en iemand uit het buitenland ging ongeveer een kwart om een partner uit een ander EU-land.

Geboorteland zegt wel iets, maar niet alles. Twee mensen die allebei in Nederland zijn geboren, kunnen opgroeien in families met heel verschillende gewoonten, talen of geloven. En iemand die in het buitenland is geboren, kan zich vooral Nederlander voelen. Cultuur gaat over gewoonten, waarden en verwachtingen, en die verschillen ook binnen landen en families.

Waar cultuurverschillen zich kunnen laten zien

Verschillen in achtergrond kunnen op veel plekken in een relatie opduiken. Voorbeelden zijn:

taal: welke taal het stel thuis spreekt, en welke taal met de familie;
de rol van familie: hoe vaak er contact is, wie zich ergens mee bemoeit en wat er van kinderen en schoonkinderen verwacht wordt;
verwachtingen over taken in huis, werk en geld;
feestdagen, eten en tradities;
geloof of levensbeschouwing;
de opvoeding van kinderen.

Vaak zijn het juist de vanzelfsprekende dingen waarin verschillen pas laat zichtbaar worden. Wat de ene partner ‘normaal’ vindt, heeft de ander nooit zo meegemaakt. Over verschillen in geloof gaat het aparte artikel geloofsverschil in een relatie. Over de band met de familie van de partner gaat schoonfamilie.

Hoe stellen met verschillen omgaan

Onderzoek naar hoe interculturele stellen met hun verschillen omgaan, is meestal kleinschalig. Onderzoekers praten dan uitgebreid met een klein aantal stellen.

Vier manieren van samenleven

Gita Seshadri en Carmen Knudson-Martin interviewden 17 Amerikaanse stellen met verschillende culturele of etnische achtergronden. De stellen ervoeren de meeste problemen als culturele kwesties. Huidskleur speelde vooral een rol in contact met anderen buiten de relatie. De onderzoekers onderscheidden vier manieren waarop stellen hun relatie inrichtten:

geïntegreerd: beide achtergronden krijgen een plek in een gezamenlijke manier van leven;
eenzijdig aangepast: een van de partners past zich grotendeels aan de cultuur van de ander aan;
naast elkaar: beide culturen bestaan naast elkaar, zonder dat ze echt samengaan;
onopgelost: de verschillen blijven een bron van spanning.

Stellen gebruikten daarbij een aantal strategieën: samen een ‘wij’ vormen, een manier vinden om naar de verschillen te kijken, aandacht voor elkaars gevoelens, en bepalen hoe ze zich als stel verhouden tot familie en samenleving.

Humor en waardering

In een andere studie werden vijf interculturele echtparen uitgebreid geïnterviewd. De stellen gebruikten vergelijkbare manieren om met spanningen rond cultuur om te gaan: flexibel zijn in de rolverdeling tussen man en vrouw, humor, de ene partner die zich op een punt naar de cultuur van de ander voegt, aandacht voor wat ze gemeen hadden, samen nieuwe waarden en verwachtingen ontwikkelen, en een algemene waardering voor andere culturen.

Omdat deze studies zo klein zijn, laten ze vooral zien welke ervaringen er bestaan. Ze zeggen niet hoe vaak die voorkomen.

Cultuurverschillen en de kans op een scheiding

Nederlandse onderzoekers volgden bijna een miljoen huwelijken die tussen 1974 en 1984 werden gesloten. Huwelijken tussen een Nederlander en iemand met een andere nationaliteit eindigden vaker in een scheiding. Hoe groter de culturele verschillen tussen de twee groepen, hoe groter de kans.

Een recenter CBS-onderzoek volgde stellen die in 2003 gingen samenwonen tot eind 2016. Daarin hadden stellen waarvan de partners een verschillende migratieachtergrond hadden, ook een grotere kans om uit elkaar te gaan. In dat onderzoek ging het alleen om mensen die in Nederland zijn geboren, dus om de tweede generatie. Het CBS noemt als mogelijke verklaring dat partners die veel van elkaar verschillen, bij problemen minder steun krijgen van familie en vrienden. Ook zouden ze het minder makkelijk eens worden over doelen en prioriteiten. Het CBS baseert die verklaringen op eerder onderzoek.

Het gaat om gemiddelden. Veel gemengde stellen blijven hun hele leven samen. Ook speelt bij partners uit het buitenland soms meer mee dan cultuur alleen, zoals een verhuizing, een nieuwe taal, minder eigen netwerk en regels voor verblijf.

Een partner uit het buitenland

Als een partner uit het buitenland in Nederland komt wonen, gelden er regels voor verblijf, en soms voor trouwen. Daarover gaat trouwen met een buitenlandse partner. Voor een kort bezoek of samen op reis gelden andere regels: zie samen op vakantie.

Bij dwang, bedreiging of geweld binnen de relatie of vanuit de familie kun je terecht bij Veilig Thuis: gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000. Bij direct gevaar: 112.

Alle artikelen over het leven als stel staan bij relatie.

Bronnen

CBS (2026). Huwen; huwelijkssluitingen en huwende personen naar diverse kenmerken (tabel 60036ned, cijfers over 2005 en 2025). cbs.nl
Seshadri, G. & Knudson-Martin, C. (2013). How couples manage interracial and intercultural differences: Implications for clinical practice. Journal of Marital and Family Therapy, 39(1), 43–58. doi.org/10.1111/j.1752-0606.2011.00262.x
Bustamante, R.M., Nelson, J.A., Henriksen, R.C. & Monakes, S. (2011). Intercultural couples: Coping with culture-related stressors. The Family Journal, 19(2), 154–164. doi.org/10.1177/1066480711399723
Kalmijn, M., de Graaf, P.M. & Janssen, J.P.G. (2005). Intermarriage and the risk of divorce in the Netherlands: The effects of differences in religion and in nationality, 1974–94. Population Studies, 59(1), 71–85. doi.org/10.1080/0032472052000332719
CBS (2019). Onderwijsniveau partners en stabiliteit relaties. Statistische Trends. cbs.nl

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.