Schoonfamilie
Met een partner krijg je vaak ook een familie erbij: schoonouders, zwagers, schoonzussen. Die band groeit niet vanzelf. Onderzoek laat zien dat hoe het met de schoonfamilie gaat, samenhangt met hoe het in de relatie zelf gaat. Spanningen met schoonfamilie gingen in Amerikaanse studies samen met minder tevredenheid en stabiliteit in het huwelijk. Een goede band ging juist samen met een stabielere relatie, al verschilt dat per groep.
Wat schoonfamilie is, ook volgens de wet
In het dagelijks leven is schoonfamilie de familie van je partner. Het woord wordt vaak ook gebruikt als partners niet getrouwd zijn. In de wet heeft het een preciezere betekenis. Volgens het Burgerlijk Wetboek ontstaat door een huwelijk of geregistreerd partnerschap ‘aanverwantschap’ tussen de ene partner en de bloedverwanten van de andere. Je schoonouders zijn dan aanverwanten in de eerste graad, net zoals je eigen ouders bloedverwanten in de eerste graad zijn.
Opvallend is dat die aanverwantschap niet ophoudt als het huwelijk of partnerschap eindigt. Na een scheiding blijven je schoonouders dus juridisch aanverwant. Ook bestaat er een onderhoudsplicht: schoonouders en schoonkinderen (in de wet ‘behuwdkinderen’) kunnen verplicht zijn elkaar levensonderhoud te geven. Die plicht geldt alleen als iemand behoeftig is, en niet voor zover een echtgenoot of ex-echtgenoot kan bijdragen. Dit zijn de regels zoals ze in 2026 in de wet staan. Wat ze in een bepaalde situatie betekenen, verschilt. Het Juridisch Loket geeft daar meer informatie over.
Een band die moet groeien
De relatie met schoonfamilie begint vaak met een eerste kennismaking. Over die stap gaat het artikel kennismaken met de ouders van je partner. Daarna ontwikkelt de band zich verder.
Onderzoekster Karen Fingerman en collega's volgden 240 mensen: mannen en vrouwen die gingen trouwen, en hun moeders. Ze werden geïnterviewd voor de bruiloft en zes tot acht maanden erna. Als iemand en de toekomstige schoonmoeder al voor de bruiloft los van de partner contact hadden, en positief over elkaar dachten, was de band na de bruiloft sterker. Wie vooraf bang was dat de band niet hecht zou worden, of verwachtte dat anderen voor problemen zouden zorgen, beschreef de relatie na de bruiloft vaker als negatief.
Wat de band met schoonfamilie betekent voor de relatie
Verschillende Amerikaanse studies volgden echtparen over een lange periode.
Onenigheid met schoonouders
Chalandra Bryant en collega's onderzochten echtparen die gemiddeld bijna twintig jaar getrouwd waren. Bij vrouwen voorspelde onenigheid met de schoonmoeder en de schoonvader dat ze hun huwelijk later als minder geslaagd zagen. Bij mannen waren de uitkomsten iets anders. Andersom gold het ook, maar alleen bij mannen: een geslaagd huwelijk voorspelde minder onenigheid met de schoonfamilie. De onderzoekers concludeerden dat conflicten met de bredere familie, ook in lange huwelijken, de stabiliteit, tevredenheid en toewijding na verloop van tijd aantasten.
Je verbonden voelen met schoonfamilie
Een andere studie volgde 373 echtparen gedurende de eerste zestien jaar van hun huwelijk. Hoe verbonden partners zich in het eerste jaar voelden met hun schoonfamilie, hing samen met de kans op een scheiding in de jaren daarna. De uitkomsten verschilden wel tussen mannen en vrouwen, en tussen zwarte en witte Amerikaanse stellen.
In een eerdere studie onder ongeveer 370 pasgetrouwde stellen ging een hechtere band met de familie van de man samen met meer geluk in het huwelijk. Dat gold vooral voor vrouwen van wie de ouders gescheiden waren. Als de ouders van een van beide partners gescheiden waren, ging een hechte band met de familie van de man ook samen met een kleinere kans op een scheiding.
Wat deze studies wel en niet zeggen
Het gaat om onderzoek uit de Verenigde Staten onder getrouwde stellen van een man en een vrouw. Of de uitkomsten ook gelden voor Nederlandse stellen, voor ongetrouwde stellen of voor stellen van gelijk geslacht, is uit deze studies niet op te maken. Ook laten ze verbanden zien. Een moeizame band met schoonfamilie kan een relatie onder druk zetten, maar spanningen in een relatie kunnen ook doorwerken in het contact met de schoonfamilie.
Gemengde gevoelens zijn gewoon
De band met schoonfamilie is vaak niet alleen goed of alleen slecht. Onderzoekers noemen het als mensen tegelijk positieve en negatieve gevoelens hebben ‘ambivalentie’. In een Amerikaanse studie naar de band van volwassenen met hun ouders en schoonouders was die ambivalentie groter tegenover schoonouders dan tegenover eigen ouders. Ze was ook groter tussen vrouwen onderling, bij mensen met een slechte gezondheid, bij dochters die hun ouders hielpen en bij mensen die vroeger een slechte band met hun ouders hadden.
Over de band tussen schoonmoeders en schoondochters is relatief veel onderzoek gedaan. In een studie onder 190 schoondochters hing de kwaliteit van de band samen met de manier van communiceren: steunend praten, iets over jezelf vertellen, en of de schoonmoeder zich aanpaste aan de schoondochter of juist niet. Dat beïnvloedde of schoondochters het gevoel hadden bij dezelfde familie te horen. En dat gevoel hing weer samen met hoe ze dachten over toekomstig contact en over zorgen voor hun schoonmoeder als dat ooit nodig zou zijn.
Verschillende families, verschillende gewoonten
Elke familie heeft eigen gewoonten. Hoe vaak mensen elkaar zien of bellen, hoe verjaardagen en feestdagen gaan, hoeveel familieleden zich met elkaar bemoeien, wat er wel en niet besproken wordt: dat kan tussen families sterk verschillen. Wat in de ene familie normaal is, kan in de andere als afstandelijk of juist als opdringerig voelen.
Bij partners met een verschillende culturele of religieuze achtergrond kunnen de verschillen groter zijn, maar ook binnen dezelfde achtergrond lopen gewoonten uiteen. Meer daarover staat in cultuurverschillen in een relatie.
Als schoonouders ouder worden, kan er ook zorg bij komen. Partners hebben soms verschillende verwachtingen over hoeveel zorg kinderen en schoonkinderen geven. Over de invloed daarvan op een relatie gaat relatie en mantelzorg.
Als het botst met de schoonfamilie
Soms lopen spanningen hoog op: een schoonouder die zich steeds bemoeit, een partner die tussen twee kanten in staat, of ruzie over feestdagen of de opvoeding van kinderen. Wat onderzoek zegt over zulke conflicten en hoe stellen ermee omgaan, staat in conflict met de schoonfamilie.
Bij dwang, bedreiging of geweld binnen een familie kun je terecht bij Veilig Thuis: gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000. Bij direct gevaar: 112.
Meer artikelen over het samenleven als stel staan in het overzicht relatie.
Bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 1, artikel 3 (aanverwantschap) en artikel 392 (levensonderhoud), geldend in 2026. wetten.overheid.nl
- Fingerman, K.L., Gilligan, M., VanderDrift, L. & Pitzer, L. (2012). In-law relationships before and after marriage: Husbands, wives, and their mothers-in-law. Research in Human Development, 9(2), 106–125. doi.org/10.1080/15427609.2012.680843
- Bryant, C.M., Conger, R.D. & Meehan, J.M. (2001). The influence of in-laws on change in marital success. Journal of Marriage and Family, 63(3), 614–626. doi.org/10.1111/j.1741-3737.2001.00614.x
- Orbuch, T.L., Bauermeister, J.A., Brown, E. & McKinley, B. (2013). Early family ties and marital stability over 16 years: The context of race and gender. Family Relations, 62(2), 255–268. doi.org/10.1111/fare.12005
- Timmer, S.G. & Veroff, J. (2000). Family ties and the discontinuity of divorce in Black and White newlywed couples. Journal of Marriage and Family, 62(2), 349–361. doi.org/10.1111/j.1741-3737.2000.00349.x
- Willson, A.E., Shuey, K.M. & Elder, G.H. (2003). Ambivalence in the relationship of adult children to aging parents and in-laws. Journal of Marriage and Family, 65(4), 1055–1072. doi.org/10.1111/j.1741-3737.2003.01055.x
- Rittenour, C. & Soliz, J. (2009). Communicative and relational dimensions of shared family identity and relational intentions in mother-in-law/daughter-in-law relationships. Western Journal of Communication, 73(1), 67–90. doi.org/10.1080/10570310802636334
Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.