Ruzie in een relatie: wat onderzoek zegt

Ruzie hoort bij relaties, en boosheid op zich is volgens onderzoek niet schadelijk. Wat wel samenhangt met relaties die stuklopen, is een ruzie waarin partners elkaar als persoon aanvallen, minachting tonen of het gesprek helemaal afsluiten. Het Gottman Institute beschrijft een time-out van minstens twintig minuten als ruzies te hoog oplopen. En onderzoek laat zien dat een andere blik op ruzies kan helpen om de relatie goed te houden. Bij angst, dreiging of geweld gaat het niet meer om een gewone ruzie: daarover staat onderaan meer.

Ruzie is niet altijd slecht

In elke relatie botsen wensen en meningen. Onderzoekers kijken daarom vooral naar hoe stellen met onenigheid omgaan, niet naar of ze ruzie hebben.

Onderzoek van John Gottman, die zes jaar lang 130 pas getrouwde stellen volgde, liet zien dat boosheid zelf niet schadelijk was voor de relatie. Wat wel vaak tot een scheiding leidde, waren vier patronen: kritiek op wie de ander is, minachting, jezelf steeds verdedigen en dichtklappen. Meer daarover staat in de vier ruiters van Gottman.

Psychologen Nickola Overall en James McNulty zetten later onderzoek op een rij. Hun conclusie: welke manier van ruziën goed uitpakt, hangt af van de situatie. Bij een ernstig probleem, en een partner die ook echt kan veranderen, kan directe kritiek op wat er mis is gunstig zijn. Maar het kan schaden als de partner niet zeker genoeg is om daar goed op te reageren. Een mildere, vriendelijke aanpak kan juist schaden als er een ernstig probleem opgelost moet worden. Bij kleine ergernissen, dingen die niet te veranderen zijn of een partner die snel in de verdediging schiet, pakt die mildere aanpak vaak beter uit.

Wat ruzies schadelijker maakt

Uit de onderzoeken van Gottman en anderen komen een paar verschillen naar voren tussen ruzies die iets oplossen en ruzies die vooral pijn doen:

  • Gedrag of karakter. ‘Ik baal dat de afwas er nog staat’ gaat over gedrag. ‘Jij bent zo lui’ is kritiek op de persoon, een van de vier patronen van Gottman.
  • Minachting. Spot, met de ogen rollen of de ander belachelijk maken. Ook minachting hoort bij de vier patronen die in het onderzoek van Gottman een scheiding voorspelden.
  • Dichtklappen. Niet meer reageren en het gesprek afsluiten. Ook dit is een van de vier patronen.
  • De start. Onderzoek van Carrère en Gottman liet zien dat de eerste drie minuten van een ruziegesprek al voorspelden welke stellen later scheidden. Meer daarover staat in communicatie in je relatie.

De time-out

Soms loopt een ruzie zo hoog op dat helder denken niet meer lukt. Het hart bonkt, iemand wordt warm of balt de vuisten. De Gottmans noemen dat ‘flooding’: het lichaam schiet in een vecht-of-vluchtstand. Volgens hen is een hartslag boven ongeveer honderd slagen per minuut een teken daarvan.

Hoe de Gottmans een time-out beschrijven

John en Julie Gottman en het Gottman Institute adviseren stellen om bij flooding een pauze te nemen. In hun beschrijving:

  • zegt degene die overspoeld raakt dat over zichzelf (‘ik raak overspoeld, ik heb pauze nodig’), en niet over de ander;
  • spreken partners af wanneer ze verder praten, zodat de ander weet dat het gesprek niet stopt;
  • duurt de pauze minstens twintig minuten en niet langer dan 24 uur, omdat langer wachten volgens het instituut kan overgaan in uit de weg gaan;
  • gaat de pauze over tot rust komen, bijvoorbeeld met lezen, sporten of muziek, en niet over de ruzie in je hoofd herhalen.

Wat onderzoek zegt over tot rust komen

Onderzoekers rond Robert Levenson volgden langdurig getrouwde stellen van 40 tot 50 en van 60 tot 70 jaar, dertien jaar lang. Ze keken hoe snel partners na een negatief moment in een ruziegesprek weer rustiger werden. Bij stellen waar de vrouw sneller kalmeerde, waren beide partners tevredener over hun huwelijk. Op de lange termijn liep dat via een opbouwender manier van praten. Het onderzoek ging over man-vrouwstellen en keek vooral naar de vrouwen.

Ruzie bekijken van een afstand

Eli Finkel en collega’s onderzochten een korte schrijfoefening. Getrouwde partners dachten aan hun laatste ruzie, maar dan vanuit iemand die neutraal is en het beste wil voor iedereen. Ook schreven ze op wat het lastig maakte om zo te kijken.

In het onderzoek deden 120 getrouwde stellen mee. In het eerste jaar werd de kwaliteit van hun huwelijk bij iedereen wat minder. In het tweede jaar deed de helft van de stellen drie keer deze schrijfoefening van zeven minuten. Bij die stellen stopte de achteruitgang, bij de andere stellen niet. Volgens de onderzoekers kwam dat doordat ze minder last hadden van hun ruzies. Het gaat om één onderzoek.

Na de ruzie

Ook bij stellen die goed met ruzie omgaan, worden er soms dingen gezegd die pijn doen. Het herstel daarna, met sorry zeggen en weer contact maken, heeft een eigen pagina: goedmaken na een ruzie.

Veel ruzies keren terug. Volgens Julie Gottman gaat een groot deel van de problemen tussen partners terug op blijvende verschillen in karakter of leefstijl. Daarover gaat steeds dezelfde ruzie. Voor stellen die er samen niet uitkomen, bestaat relatietherapie.

Als ruzie niet meer veilig is

Angst voor de partner, dreigen, duwen, slaan, of klein gehouden en gecontroleerd worden: dat valt niet onder ‘gewone ruzie’. Dan gaat het om huiselijk geweld, en de informatie op deze pagina is daar niet voor bedoeld.

  • Veilig Thuis is het landelijke advies- en meldpunt voor huiselijk geweld. Het is gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000. Anoniem bellen kan ook.
  • Bij direct gevaar: 112.

Ook de huisarts is een plek waar je hiermee terecht kunt. Meer over hulp staat in hulp bij huiselijk geweld. Alle artikelen over relaties staan in het overzicht relatie.

Bronnen

  1. University of Washington (20 februari 1998). Husband's willingness to be influenced by wife, share power are key predictors of newlywed happiness, stability, UW study shows. Over: Gottman, J.M., Coan, J., Carrère, S. & Swanson, C. (1998), Journal of Marriage and the Family, 60(1), 5–22. washington.edu
  2. Overall, N.C. & McNulty, J.K. (2017). What type of communication during conflict is beneficial for intimate relationships? Current Opinion in Psychology, 13, 1–5. doi.org/10.1016/j.copsyc.2016.03.002
  3. Carrère, S. & Gottman, J.M. (1999). Predicting divorce among newlyweds from the first three minutes of a marital conflict discussion. Family Process, 38(3), 293–301. doi.org/10.1111/j.1545-5300.1999.00293.x
  4. Reese, H. (22 januari 2024). How to fight without hurting your relationship. Greater Good Magazine, UC Berkeley. greatergood.berkeley.edu
  5. Brittle, Z. (2015, bijgewerkt 2026). Manage conflict, part 4. The Gottman Institute. gottman.com
  6. Bloch, L., Haase, C.M. & Levenson, R.W. (2014). Emotion regulation predicts marital satisfaction: More than a wives’ tale. Emotion, 14(1), 130–144. doi.org/10.1037/a0034272
  7. Finkel, E.J., Slotter, E.B., Luchies, L.B., Walton, G.M. & Gross, J.J. (2013). A brief intervention to promote conflict reappraisal preserves marital quality over time. Psychological Science, 24(8), 1595–1601. doi.org/10.1177/0956797612474938
  8. Herbert, W. (3 januari 2013). The 21-minute marriage cure! Association for Psychological Science. psychologicalscience.org
  9. Veilig Thuis. Advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling. veiligthuis.nl

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen