Steeds dezelfde ruzie
Dat stellen steeds weer over hetzelfde onderwerp ruzie krijgen, is heel gewoon. Volgens relatieonderzoeker en therapeut Julie Gottman is 69 procent van alle problemen tussen partners blijvend: ze gaan terug op verschillen in karakter of leefstijl, en verdwijnen niet. Onderzoek laat zien dat niet het aantal keren dat een ruzie terugkomt het meest zegt over de relatie, maar of partners het gevoel hebben dat er iets op te lossen valt. Een bekend patroon bij terugkerende ruzies is dat de een aandringt en de ander zich terugtrekt.
Waarom dezelfde ruzie terugkomt
Iedereen kent wel een ruzie die steeds terugkomt. Over de afwas, over geld, over hoe vaak je de schoonfamilie ziet, of over wie er meer tijd aan het werk besteedt. Het onderwerp is vaak klein, maar de ruzie voelt groot.
John en Julie Gottman, twee Amerikaanse psychologen die al tientallen jaren stellen onderzoeken, maken onderscheid tussen problemen die op te lossen zijn en problemen die blijven. In een interview uit 2024 zegt Julie Gottman: ‘Negenenzestig procent van alle problemen is blijvend.’ Volgens haar gaan die problemen terug op verschillen in leefstijl of persoonlijkheid. Omdat geen twee mensen hetzelfde zijn, heeft elk stel ze. Ze hebben vaak te maken met hoe iemand is opgegroeid, met waarden en met wat iemand belangrijk vindt in het leven.
Het getal van 69 procent wordt veel aangehaald. In de bronnen die wij konden inzien staat niet hoe het precies is berekend. Het is dus een getal uit het eigen werk van de Gottmans, en geen uitkomst van een overzicht van veel onderzoeken door anderen.
Vastlopen
Volgens Julie Gottman lopen stellen vast als ze steeds ruziën over het onderwerp aan de oppervlakte, zoals de afwas, en niet over wat eronder zit. Het Engelse woord dat zij daarvoor gebruikt is ‘gridlock’. In haar woorden: ‘We moeten komen bij de plek waar de oorsprong van deze ruzie in ieder van beide personen zit.’ Bij de afwas kan het bijvoorbeeld gaan over hoe het er vroeger thuis aan toe ging, of over het gevoel er alleen voor te staan.
Wat onderzoek zegt over terugkerende ruzies
Communicatieonderzoekers noemen een ruzie die steeds terugkomt een ‘seriële ruzie’. Kristen Johnson en Michael Roloff ondervroegen in 1998 mensen met een relatie over zo’n ruzie. Wat het meest samenhing met de kwaliteit van de relatie, was niet hoe vaak de ruzie terugkwam. Het ging erom of mensen dachten dat de ruzie nog op te lossen was.
Wie een ruzie als onoplosbaar zag, had vaker ruzies die ontstonden doordat verwachtingen niet waren uitgekomen. Er was ook vaker sprake van verwijten heen en weer en van een patroon waarin de ene partner aandrong en de ander zich terugtrok. Deze mensen konden het verloop van de ruzie beter voorspellen, piekerden er meer over en trokken zich na de ruzie vaker terug van de partner. Wanneer de eerste ruzie over het onderwerp opbouwend was verlopen, zagen mensen de ruzie vaker als oplosbaar. Het ging om een vragenlijst onder mensen die met elkaar uitgingen, dus niet om getrouwde stellen.
Ook gelukkige stellen hebben vaste twistpunten
Amy Rauer en collega’s keken naar gelukkig getrouwde stellen: 57 stellen die gemiddeld 9 jaar getrouwd waren, en 64 oudere stellen die gemiddeld 42 jaar getrouwd waren. Alle problemen waren volgens de stellen zelf vrij klein. Bij de oudere stellen waren de problemen nog kleiner dan bij de jongere. Opvallend was dat het probleem dat partners zelf het ernstigst vonden, niet altijd het probleem was waar ze in het onderzoek over gingen praten.
Het patroon van eisen en terugtrekken
Bij veel terugkerende ruzies speelt een vast patroon. Onderzoekers noemen het ‘demand-withdraw’: eisen en terugtrekken. De ene partner dringt aan, vraagt, klaagt of bekritiseert. De andere partner verdedigt zich, zwijgt of loopt weg. Hoe harder de een aandringt, hoe meer de ander zich terugtrekt, en andersom.
Andrew Christensen en Christopher Heavey onderzochten dit patroon in 1990 bij 31 getrouwde man-vrouwstellen. Elk stel voerde twee gesprekken: een over iets wat de vrouw anders wilde, en een over iets wat de man anders wilde. Wie iets wilde veranderen, was vaker degene die aandrong. Wie moest veranderen, trok zich vaker terug. Dat gold voor mannen en vrouwen. Wel waren mannen in het algemeen iets vaker teruggetrokken.
Paul Schrodt en collega’s zetten in 2014 74 onderzoeken met samen ruim 14.000 deelnemers op een rij. Het patroon van eisen en terugtrekken had een middelgroot verband met slechtere uitkomsten, vooral voor de relatie en de communicatie, en minder sterk met het welzijn van de partners. Het verband was ongeveer even sterk als de vrouw aandrong en de man zich terugtrok als andersom. Bij stellen met veel relatieproblemen was het verband sterker. Het gaat om samenhang: het onderzoek laat niet zien wat oorzaak en gevolg is.
Zwijgen als vast antwoord op een ruzie heeft een eigen pagina: de stiltebehandeling.
Er is niet één goede manier van ruziën
In een onderzoek uit 1993 volgde John Gottman 73 stellen over een periode van vier jaar. Hij onderscheidde drie soorten stellen die stabiel bleven. Hij noemde ze ‘validators’, ‘volatiles’ en ‘avoiders’: ruwweg stellen die elkaars standpunt erkennen, stellen die heftig ruzie maken, en stellen die conflicten uit de weg gaan. De twee groepen stellen die vaker aan scheiden dachten of uit elkaar gingen, waren de vijandige stellen en de vijandige stellen met veel afstand tussen de partners. Volgens dit onderzoek is er dus niet één manier van ruziën die bij stabiele stellen hoort.
Uit Gottmans onderzoek komen vier manieren van ruziemaken naar voren die vaker samengaan met een scheiding: kritiek op de persoon, minachting, jezelf verdedigen en dichtklappen. Daarover gaat de vier ruiters van Gottman. Wat onderzoek zegt over ruzies in het algemeen, en over een time-out, staat in ruzie in een relatie.
Hulp bij vastgelopen ruzies
Sommige stellen komen er samen niet uit. Voor hen bestaat relatietherapie. In zo’n traject praten partners met een therapeut over de patronen in hun ruzies. Ook de huisarts is een plek waar mensen met relatieproblemen terechtkunnen, bijvoorbeeld als iemand er somber of gespannen van wordt.
Een ruzie waarin iemand bang is voor de ander, wordt bedreigd of steeds wordt gecontroleerd, is geen gewone ruzie meer. Veilig Thuis is gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000, ook anoniem. Bij direct gevaar: 112.
Meer over ruzie, vertrouwen en andere problemen staat in het overzicht relatieproblemen.
Bronnen
- Reese, H. (22 januari 2024). How to fight without hurting your relationship. Greater Good Magazine, UC Berkeley. greatergood.berkeley.edu
- Johnson, K.L. & Roloff, M.E. (1998). Serial arguing and relational quality: Determinants and consequences of perceived resolvability. Communication Research, 25(3), 327–343. doi.org/10.1177/009365098025003004
- Rauer, A., Sabey, A.K., Proulx, C.M. & Volling, B.L. (2020). What are the marital problems of happy couples? A multimethod, two-sample investigation. Family Process, 59(3), 1275–1292. doi.org/10.1111/famp.12483
- Christensen, A. & Heavey, C.L. (1990). Gender and social structure in the demand/withdraw pattern of marital conflict. Journal of Personality and Social Psychology, 59(1), 73–81. doi.org/10.1037/0022-3514.59.1.73
- Schrodt, P., Witt, P.L. & Shimkowski, J.R. (2014). A meta-analytical review of the demand/withdraw pattern of interaction and its associations with individual, relational, and communicative outcomes. Communication Monographs, 81(1), 28–58. doi.org/10.1080/03637751.2013.813632
- Gottman, J.M. (1993). The roles of conflict engagement, escalation, and avoidance in marital interaction: A longitudinal view of five types of couples. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 61(1), 6–15. doi.org/10.1037/0022-006X.61.1.6
- Veilig Thuis. Dwingende controle verwoest levens. veiligthuis.nl
- Veilig Thuis. Home. veiligthuis.nl
Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.