Trouwen of geregistreerd partnerschap

Trouwen en een geregistreerd partnerschap lijken in Nederland heel veel op elkaar. Je krijgt dezelfde rechten en plichten, bijvoorbeeld bij erven, belasting en kinderen. Er zijn drie belangrijke verschillen. Bij een huwelijk geef je elkaar verplicht het ja-woord. Een partnerschap kun je zonder rechter beëindigen als jullie geen kinderen onder de 18 hebben en het eens zijn. En scheiden van tafel en bed kan alleen bij een huwelijk. Daarnaast verschillen de twee bij erkenning in het buitenland en bij een religieuze viering.

Dit zijn de regels in 2026. Elke situatie is anders. De gemeente, een notaris en het Juridisch Loket hebben de details voor een specifieke situatie.

Hoe vaak kiezen mensen voor een partnerschap?

Het geregistreerd partnerschap bestaat sinds 1998. Volgens het CBS werden er in 2025 in totaal 70.141 huwelijken en 27.968 geregistreerde partnerschappen gesloten. Ongeveer drie op de tien stellen die zich officieel lieten vastleggen, kozen dus voor een partnerschap.

Wat is hetzelfde?

Op de meeste punten is er geen verschil. Dat geldt onder meer voor:

• Voorwaarden. Jullie zijn allebei 18 jaar of ouder en niet al getrouwd of geregistreerd partner van iemand anders. Jullie melden het minstens 2 weken van tevoren bij de gemeente en hebben 2 tot 4 getuigen.
• Rechten en plichten. Jullie hebben automatisch recht op elkaars erfenis en een plicht om voor elkaar te zorgen. Dat heet de onderhoudsplicht.
• Bezittingen en schulden. Bij allebei ontstaat automatisch een gemeenschap van goederen. Wie dat niet wil, kan bij de notaris huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden laten opstellen. Meer daarover in huwelijkse voorwaarden.
• Kinderen. Krijgen jullie samen een kind, dan hebben jullie automatisch samen het gezag. De echtgenoot of geregistreerd partner van de moeder is volgens de wet automatisch ouder van het kind. Een uitzondering geldt voor een duomoeder als jullie een bekende donor hebben gebruikt. Dan wordt de duomoeder juridisch ouder door het kind te erkennen of te adopteren.
• Belasting. Getrouwden en geregistreerd partners zijn fiscale partners vanaf de dag dat ze trouwen of het partnerschap sluiten. Woonden jullie dat jaar al eerder samen op hetzelfde adres? Dan geldt het vanaf de datum van die inschrijving.
• De akte. De gemeente maakt een officiële akte op: een huwelijksakte of een akte van partnerschapsregistratie. Overlijdt een van jullie, dan staat de partner in de overlijdensakte.
• De plek en de kosten. Ook een partnerschap kun je sluiten op het gemeentehuis of een eigen locatie. In de tarieflijsten van gemeenten als Rotterdam en Zeist gelden voor een huwelijk en een partnerschap dezelfde bedragen.

Het grote verschil is dus niet het verschil met een huwelijk, maar met gewoon samenwonen. Met alleen een samenlevingscontract horen partners volgens de wet niet bij elkaar en moeten ze meer zelf regelen. Zie het samenlevingscontract.

Verschil 1: het ja-woord

Bij een huwelijk vraagt de trouwambtenaar of het stel met elkaar wil trouwen. Allebei antwoorden ze ‘ja’. Dat is verplicht. Bij een geregistreerd partnerschap hoeft dat niet. De partners leggen een verklaring af en tekenen de akte.

Voor sommige stellen is dat juist een reden om voor een partnerschap te kiezen: ze willen het goed regelen, zonder de tradities die bij een huwelijk horen. Een partnerschap kan net zo feestelijk zijn als een bruiloft, met een toespraak, ringen en een feest.

Verschil 2: uit elkaar gaan

Dit is het grootste praktische verschil.

• Huwelijk: een scheiding loopt altijd via de rechter. Daarvoor is een advocaat nodig.
• Geregistreerd partnerschap: hebben jullie geen kinderen onder de 18 en zijn jullie het eens? Dan kan het partnerschap zonder rechter worden beëindigd. Er is wel een advocaat of notaris nodig. Die legt de afspraken vast, bijvoorbeeld over partneralimentatie en pensioen.

Hebben jullie kinderen onder de 18, of zijn jullie het niet eens? Dan moet ook een partnerschap via de rechter worden ontbonden. In alle gevallen zijn er kosten voor de advocaat of notaris, en bij de rechter ook griffierecht. Meer over uit elkaar gaan in scheiden.

Verschil 3: scheiding van tafel en bed

Bij een huwelijk bestaat de mogelijkheid van een scheiding van tafel en bed. Het stel leeft dan gescheiden, maar blijft officieel getrouwd. Dat kan bijvoorbeeld financiële redenen hebben. Bij een geregistreerd partnerschap bestaat deze mogelijkheid niet.

De kerk of moskee

Sommige stellen willen ook een religieuze ceremonie, in een kerk, moskee of andere gebedsruimte. Volgens Rijksoverheid.nl mag die pas plaatsvinden nadat het burgerlijk huwelijk is gesloten bij de ambtenaar van de burgerlijke stand. De volgorde is dus altijd: eerst de gemeente, dan de religieuze viering.

Rijksoverheid.nl noemt deze regel bij het huwelijk. Of en onder welke voorwaarden een geloofsgemeenschap een religieuze viering houdt bij een geregistreerd partnerschap, verschilt per gemeenschap. Meer hierover in het kerkelijk huwelijk.

Erkenning in het buitenland

Een huwelijk tussen een man en een vrouw wordt in principe overal ter wereld erkend. Voor de andere vormen geldt dat niet. Volgens de Rijksoverheid wordt in deze situaties een huwelijk of partnerschap niet in elk land erkend:

• een huwelijk tussen twee mensen van hetzelfde geslacht;
• een geregistreerd partnerschap, zowel tussen een man en een vrouw als tussen twee mensen van hetzelfde geslacht;
• een huwelijk dat is ontstaan door het omzetten van een geregistreerd partnerschap.

Bij langer verblijf in het buitenland of bij emigratie kunnen daardoor problemen ontstaan, bijvoorbeeld bij het erfrecht. De Nederlandse ambassade of het consulaat in het betreffende land heeft daar informatie over.

Voor wie in het buitenland moet bewijzen getrouwd te zijn, terwijl het huwelijk is ontstaan uit een partnerschap, geeft de gemeente een internationaal uittreksel van de huwelijksakte af. Daarin staat niets over het eerdere partnerschap. Over zelf trouwen buiten Nederland gaat trouwen in het buitenland.

Van partnerschap naar huwelijk

Geregistreerd partners die alsnog willen trouwen, kunnen hun partnerschap door de gemeente laten omzetten in een huwelijk. Dat kan in elke gemeente, met een akte van omzetting. Andersom kan niet: een huwelijk kun je niet omzetten in een partnerschap.

De verschillen op een rij

Welke vorm een stel kiest, hangt af van wat het belangrijk vindt: de tradities rond het ja-woord, een religieuze viering, wonen of werken in het buitenland, of de manier waarop een relatie kan worden beëindigd. Bij bijvoorbeeld een eigen bedrijf, een koophuis of kinderen uit een eerdere relatie hebben een notaris en het Juridisch Loket informatie over de gevolgen in een specifieke situatie. Een korte uitleg van het begrip staat bij geregistreerd partner. Alle onderwerpen over trouwen staan in het overzicht trouwen.

Bronnen

1. Rijksoverheid. Wat is het verschil tussen trouwen en een geregistreerd partnerschap? rijksoverheid.nl
2. Rijksoverheid. Wat is het verschil tussen trouwen of geregistreerd partnerschap en een samenlevingscontract? rijksoverheid.nl
3. Rijksoverheid. Waar moet ik aan denken als ik wil trouwen of een geregistreerd partnerschap wil sluiten? rijksoverheid.nl
4. Rijksoverheid. Geregistreerd partnerschap: maak een overzicht van wat u moet weten en regelen. rijksoverheid.nl
5. Rijksoverheid. Welke manieren zijn er om mijn geregistreerd partnerschap te beëindigen? rijksoverheid.nl
6. Rijksoverheid. Welke kosten betaal ik bij de beëindiging van mijn geregistreerd partnerschap? rijksoverheid.nl
7. Rijksoverheid. Wanneer krijg ik automatisch gezag over een kind? rijksoverheid.nl
8. Belastingdienst. Fiscaal partnerschap: wanneer ben ik fiscaal partner? belastingdienst.nl
9. Gemeente Rotterdam (januari 2026). Prijslijst 2026 huwelijk en geregistreerd partnerschap. rotterdam.nl (pdf)
10. Gemeente Zeist. Verordening op de heffing en de invordering van leges gemeente Zeist 2026. lokaleregelgeving.overheid.nl
11. CBS. Huwen, partnerschap; sluiting en ontbinding per maand (tabel 83519NED). cbs.nl

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.