Geen kinderwens

Een deel van de mensen wil geen kinderen. In een Nederlands onderzoek uit 2022 en 2023 was 12 procent van de 18- tot 30-jarigen niet van plan om kinderen te krijgen. Van de vrouwen geboren in 1965 kreeg 18 procent geen kinderen. Bij kinderloze vrouwen geboren tussen 1955 en 1965 was dat voor bijna de helft een eigen keuze. Onderzoek vindt geen verschil in levenstevredenheid tussen mensen die bewust geen kinderen willen en ouders.

Wat betekent ‘geen kinderwens’?

Iemand zonder kinderwens wil geen kinderen, nu niet en later ook niet. Dat heet ook wel vrijwillig of bewust kinderloos. In het Engels wordt vaak het woord ‘childfree’ gebruikt. Het is iets anders dan onvrijwillig kinderloos zijn: mensen die wel kinderen wilden, maar die ze niet kregen. En het is iets anders dan het uitstellen van kinderen.

Onderzoekers maken dat onderscheid ook. De onderzoekers Jennifer Watling Neal en Zachary Neal onderscheiden ouders, mensen die later nog kinderen willen, mensen die kinderen wilden maar ze niet kregen, en mensen die bewust geen kinderen willen. Volgens hen gooide veel eerder onderzoek die groepen op één hoop, waardoor er weinig bekend was over de laatste groep.

Hoe vaak komt het voor?

Volgens het CBS kreeg 12 procent van de vrouwen uit de generaties die in de jaren dertig en veertig geboren werden geen kinderen. Bij latere generaties kwam dat vaker voor. Van de vrouwen geboren in 1965 kreeg 18 procent geen kinderen.

Niet iedereen zonder kinderen heeft daarvoor gekozen. In 2013 vroeg het CBS aan vrouwen zonder kinderen of dat vrijwillig was. Van de kinderloze vrouwen geboren tussen 1955 en 1965 zei bijna de helft dat het vrijwillig was. Vijfenveertig procent had wel kinderen willen hebben. Bij kinderloze vrouwen geboren tussen 1935 en 1945 wilde 30 procent geen kinderen, en had de helft ze wel gewild. Bewust kinderloos zijn kwam dus vaker voor bij jongere generaties.

Over de huidige jongvolwassenen zijn er cijfers uit de Generations and Gender Survey, afgenomen tussen november 2022 en november 2023. Van de 18- tot 30-jarigen was 12 procent niet van plan om kinderen te krijgen. Een op de drie wist het niet of wilde het niet zeggen. Een wens op jonge leeftijd ligt niet vast: wat mensen van plan zijn en wat er later gebeurt, verschilt vaak.

In het Amerikaanse onderzoek van Watling Neal en Neal, met een representatieve groep van 981 volwassenen in de staat Michigan, noemde meer dan een kwart zichzelf ‘childfree’. Dat cijfer gaat over de Verenigde Staten en is niet zomaar te vergelijken met Nederland.

Redenen om geen kinderen te willen

Waarom mensen geen kinderen willen, verschilt per persoon. Er is weinig recent Nederlands onderzoek dat specifiek naar die redenen kijkt. Wel is er onderzoek naar wat mensen meewegen bij een kinderwens in het algemeen.

In 2021 vroegen onderzoekers 423 Nederlandse vrouwen van 21 tot 44 jaar wat hen zeker of onzeker maakt over kinderen krijgen. Vijf procent noemde vooral de (toekomstige) toestand in de wereld. Drie vrouwen noemden klimaatverandering expliciet. De meeste vrouwen noemden iets anders als belangrijkste overweging: de levensfase waarin ze zaten (46 procent) of zorgen over gezondheid en zwangerschap (24 procent).

Tevredenheid en welzijn

Een veelgehoorde gedachte is dat mensen zonder kinderen later ongelukkiger zijn. In het onderzoek van Watling Neal en Neal waren er, na correctie voor demografische kenmerken, geen verschillen in levenstevredenheid tussen mensen die bewust geen kinderen willen en ouders, mensen die later nog kinderen willen of mensen die onvrijwillig kinderloos zijn. Ook in persoonlijkheid waren de verschillen klein.

Een kleiner onderzoek uit 2026 onder getrouwde, werkende vrouwen in Turkije vond eveneens geen verschil in tevredenheid met het leven of het huwelijk tussen moeders en vrouwen die bewust geen kinderen hebben. Wel beschreven de twee groepen in interviews verschillende bronnen van voldoening: bij moeders hun rol als moeder, bij vrouwen zonder kinderen onder meer zelfstandigheid en gelijkwaardigheid in de relatie.

Hoe anderen erop reageren

Mensen zonder kinderwens krijgen er soms vragen of opmerkingen over. Het Michigan-onderzoek mat ook hoe warm mensen zich voelen tegenover anderen. Mensen die kinderen hebben of willen, voelden zich duidelijk minder warm tegenover mensen die bewust geen kinderen willen dan die mensen tegenover elkaar. De onderzoekers zien dat als een teken dat deze groep als ‘buitenstaander’ wordt gezien.

Geen kinderwens in een relatie

Als beide partners geen kinderen willen, is er op dit punt geen verschil om te overbruggen. Lastiger is het als de een wel en de ander geen kinderen wil, of als de wens van een van beiden verandert. Wat onderzoek over zo'n verschil zegt, staat in kinderwens bespreken. Over het bespreken van de toekomst in het algemeen gaat toekomst bespreken.

Anticonceptie en sterilisatie

Stellen zonder kinderwens gebruiken vaak langdurig anticonceptie. Over de keuze voor een middel gaat anticonceptie samen kiezen. Sommige mensen kiezen voor sterilisatie. Volgens Thuisarts.nl is dat bedoeld voor mensen die zeker weten dat ze geen kinderen (meer) willen. Bij een man haalt de arts een stukje van de zaadleiders weg. Van de 1.000 stellen waarvan de man gesteriliseerd is, worden er per jaar minder dan 5 toch zwanger. Bij een vrouw worden de eileiders dichtgemaakt of weggehaald; minder dan 5 van de 1.000 vrouwen worden daarna in hun leven toch nog zwanger.

Spijt is volgens Thuisarts.nl moeilijk terug te draaien. Na een sterilisatie bij een man lukt het meestal niet om weer vruchtbaar te worden; mannen die de zaadleiders weer laten verbinden, blijven meestal minder vruchtbaar. Thuisarts.nl noemt sterilisatie niet geschikt voor vrouwen die nog jong zijn of twijfelen, en adviseert mannen met een partner om het samen te bespreken. De eerste stap is volgens Thuisarts.nl een afspraak bij de huisarts.

Later in het leven

Op hogere leeftijd zorgen vaak de partner en de kinderen voor iemand. NIDI-onderzoek uit 2025 keek naar 75-plussers met beperkingen in hun dagelijks leven. Van wie geen kinderen had, kreeg 17 procent mantelzorg van iemand buiten het huishouden. Bij drie of meer kinderen was dat 24 procent. Ouderen zonder kinderen kregen vaker thuiszorg (40 procent). Wie met een partner samenwoonde, kreeg het minst vaak hulp van buiten het huishouden, omdat de partner vaak de eerste is die zorgt.

Alle artikelen over relaties vind je in het overzicht relatie.

Bronnen

  1. CBS. Dashboard bevolking: kinderen krijgen. cbs.nl
  2. Van Wijk, D. (2025). Gaat het kindertal weer stijgen? Demos, 41(9), 1–4. nidi.nl
  3. Xu, X., Stulp, G., Van den Bosch, A. & Gauthier, A. (2023). Willen vrouwen nog wel een kind op deze wereld zetten? Demos, 39(6), 7. nidi.nl
  4. Watling Neal, J. & Neal, Z.P. (2021). Prevalence and characteristics of childfree adults in Michigan (USA). PLOS ONE, 16(6), e0252528. doi.org/10.1371/journal.pone.0252528
  5. Uğur, S.B., Yasan-Ak, N., Çiçekli, A. & Tan, S. (2026). How mothers and childfree women redefine fulfillment: A comparative study of life and marital satisfaction in a pronatalist society. International Journal of Environmental Research and Public Health, 23(3), 349. doi.org/10.3390/ijerph23030349
  6. Liefbroer, A. & Van Wijk, D. (2025). Minder mantelzorg voor ouderen zonder kinderen en partner. Demos, 41(10). nidi.nl
  7. Thuisarts.nl. Ik wil misschien kiezen voor sterilisatie (man). thuisarts.nl
  8. Thuisarts.nl. Ik denk na over sterilisatie (vrouw). thuisarts.nl

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen