Kinderwens bespreken

De meeste jongvolwassenen in Nederland die er een antwoord op hebben, willen of plannen twee kinderen. Een op de drie weet het nog niet. Vrouwen die in 2024 voor het eerst moeder werden, waren gemiddeld 30,4 jaar, mannen die voor het eerst vader werden 32,9 jaar. Onderzoek laat zien dat de wens van allebei de partners meetelt bij de vraag of er een kind komt. En volgens Thuisarts.nl worden vrouwen vanaf hun 30e steeds minder vruchtbaar.

Hoeveel kinderen willen mensen?

In de Generations and Gender Survey, een groot onderzoek dat tussen november 2022 en november 2023 in Nederland werd afgenomen, kregen 18- tot 30-jarigen twee vragen. Hoeveel kinderen ze in totaal van plan zijn te krijgen, en hoeveel ze er het liefst zouden willen. Demograaf Daniël van Wijk van het NIDI beschreef de uitkomsten in 2025.

Het vaakst gaven jongvolwassenen aan dat ze twee kinderen van plan zijn (35 procent). Twaalf procent was niet van plan om kinderen te krijgen en 13 procent dacht aan drie. Eén kind of vier of meer kinderen kwam weinig voor. Gemiddeld ging het om 1,96 geplande kinderen. Maar een op de drie zei het niet te weten of wilde het niet zeggen. Het aantal kinderen dat mensen idealiter zouden willen, lag hoger: gemiddeld 2,24.

In werkelijkheid worden er minder kinderen geboren dan mensen plannen. Volgens het CBS lag het gemiddeld kindertal per vrouw in 2024 op 1,43. Van Wijk wijst erop dat dit cijfer lager uitvalt in een periode waarin mensen het krijgen van kinderen uitstellen. Hoeveel kinderen de huidige twintigers en dertigers uiteindelijk krijgen, is nog niet bekend.

Op welke leeftijd krijgen mensen hun eerste kind?

Ouders zijn steeds ouder bij hun eerste kind. Begin jaren zeventig was een vrouw bij haar eerste kind gemiddeld 24,3 jaar. In 2024 was dat 30,4 jaar. Vaders zijn bij het eerste kind gemiddeld ongeveer tweeënhalf jaar ouder dan moeders.

Begin 2025 was 20 procent van de vrouwen van 25 tot 30 jaar moeder. Tien jaar eerder was dat 30 procent. Het aandeel vrouwen dat uiteindelijk moeder wordt, is volgens het CBS in die periode nauwelijks veranderd: ruim 80 procent.

Wat meespeelt bij een kinderwens

In 2021 vroegen onderzoekers 423 Nederlandse vrouwen van 21 tot 44 jaar wat hen zeker of onzeker maakt over kinderen krijgen. Bijna de helft (46 procent) noemde vooral de levensfase waarin ze zaten. Bijna een kwart (24 procent) noemde zorgen over gezondheid en zwangerschap. Ongeveer 7 procent noemde de liefde voor kinderen, en 5 procent de toestand in de wereld. Klimaatverandering werd door 3 van de 423 vrouwen genoemd.

Ook praktische omstandigheden tellen mee. In de Generations and Gender Survey kregen mensen van 21 tot 45 jaar zonder kinderen, maar met een kinderwens, de vraag of ze binnen drie jaar aan bepaalde voorwaarden verwachten te voldoen. Van de 21- tot 25-jarigen dacht 33 procent dat ze een kind de komende drie jaar waarschijnlijk of beslist niet kunnen betalen. Veertig procent verwachtte geen geschikte woonruimte te hebben. Van de 26- tot 45-jarigen dacht bijna een op de vijf dat ook. Ongeveer 14 procent dacht werk en gezin niet goed te kunnen combineren, vrouwen vaker dan mannen. Minder dan 10 procent verwachtte geen geschikte partner te hebben, al was dat bij 36- tot 45-jarigen 14 procent.

Als partners iets anders willen

Een kinderwens gaat over meer dan de vraag of er kinderen komen. Ook wanneer, hoeveel, en hoe het leven er daarna uitziet, spelen mee. Partners kunnen op elk van die punten verschillen, en een wens kan in de loop van een relatie veranderen.

Wat onderzoek laat zien

Onderzoekster Elizabeth Thomson volgde met Amerikaanse gegevens getrouwde stellen en keek naar de wens van beide partners. De wensen van mannen bleken ongeveer even zwaar mee te wegen bij de vraag of er een kind kwam als die van vrouwen. Als partners het niet eens waren, schoven de plannen van allebei op in de richting van geen kind. Bij die stellen werden ook minder kinderen geboren dan gemiddeld.

Een later Amerikaans onderzoek onder stellen kwam tot een vergelijkbaar beeld. Als een van beide partners een kind wilde, was de kans op een geboorte binnen drie jaar groter dan als geen van beiden dat wilde. Als allebei een kind wilden, was die kans veel groter. Stellen waarin allebei de partners, of alleen de vrouw, veel waarde hechtten aan carrière, kregen minder vaak een kind.

Hoe stellen met een verschil omgaan

Er is geen vaste uitkomst als partners iets anders willen. Sommige stellen schuiven de beslissing een tijd op, anderen komen na verloop van tijd tot dezelfde wens. Voor sommige stellen blijft het verschil bestaan en is het een reden om aan de relatie te twijfelen of om uit elkaar te gaan. Daarover gaat twijfelen aan je relatie. Over gesprekken over de gezamenlijke toekomst in het algemeen gaat toekomst bespreken, en over het niet willen van kinderen geen kinderwens.

Leeftijd en vruchtbaarheid

Volgens Thuisarts.nl worden vrouwen vanaf hun 30e steeds minder vruchtbaar. De kans om zwanger te worden wordt elk jaar kleiner. Wie 35 jaar of jonger is en vaak vrijt, heeft volgens Thuisarts.nl een grote kans om zwanger te worden:

  • na 6 maanden zijn 7 van de 10 vrouwen zwanger;
  • na 1 jaar zijn 8 van de 10 vrouwen zwanger;
  • na 2 jaar zijn 9 van de 10 vrouwen zwanger.

Ook het zaad speelt een rol: daarin moeten genoeg zaadcellen zitten met de goede vorm, die goed bewegen. Thuisarts.nl schrijft dat mannen vruchtbaarder zijn als ze niet roken, geen alcohol drinken en geen drugs gebruiken. Hoe ouder een vrouw is bij de zwangerschap, hoe groter de kans dat het kind een afwijking heeft. Met bloedonderzoek en een echo is die kans beter in te schatten.

Wie zwanger wil worden, kan volgens Thuisarts.nl een afspraak maken met de huisarts of een verloskundige voor advies en vragen. Thuisarts.nl adviseert naar de huisarts te gaan als het na een jaar nog niet gelukt is, en daar samen met de partner te komen. De huisarts kan dan met een tabel inschatten hoe groot de kans op een zwangerschap in het komende jaar is. Vrouwen van 38 jaar of ouder die een jaar proberen zwanger te worden, kan de huisarts doorsturen naar de gynaecoloog.

Hoe de relatie verandert als er eenmaal een kind is, staat in relatie en kinderen. Alle artikelen over relaties vind je in het overzicht relatie.

Bronnen

  1. Van Wijk, D. (2025). Gaat het kindertal weer stijgen? Demos, 41(9), 1–4. nidi.nl
  2. Van Wijk, D. (2025). Veel jongvolwassenen worstelen met eisen ouderschap. Demos, 41(2), 8. nidi.nl
  3. Xu, X., Stulp, G., Van den Bosch, A. & Gauthier, A. (2023). Willen vrouwen nog wel een kind op deze wereld zetten? Demos, 39(6), 7. nidi.nl
  4. CBS (2025). Moeders iets ouder bij geboorte eerste kind. cbs.nl
  5. CBS (2025). 77 duizend mannen voor het eerst vader in 2024. cbs.nl
  6. Thomson, E. (1997). Couple childbearing desires, intentions, and births. Demography, 34(3), 343–354. doi.org/10.2307/3038288
  7. Shreffler, K.M., Tiemeyer, S., McQuillan, J., Greil, A.L. & Spierling, T. (2019). Partner congruence on fertility intentions and values: Implications for birth outcomes. Journal of Social and Personal Relationships, 36(8), 2307–2322. doi.org/10.1177/0265407518787232
  8. Thuisarts.nl. Ik wil zwanger worden. thuisarts.nl
  9. Thuisarts.nl. Ik wil onderzoeken waarom ik nog niet zwanger ben. thuisarts.nl
  10. Thuisarts.nl. Ik wil gezond leven om de kans op een gezonde baby groter te maken. thuisarts.nl

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen