Je relatie na je pensioen

Met pensioen gaan verandert niet alleen je werkweek, maar ook je relatie. Partners zijn ineens veel meer samen thuis, en dagritme, taken en contacten moeten opnieuw vorm krijgen. Amerikaans onderzoek laat zien dat vooral de eerste tijd na het pensioen spanning kan geven, zeker als de een al stopt en de ander nog werkt. Stellen die allebei gewend zijn aan het pensioen, zijn in dat onderzoek juist het meest tevreden. Nederlands onderzoek laat zien dat beide partners op hun eigen manier aan het pensioen wennen.

Wanneer mensen in Nederland met pensioen gaan

Volgens het CBS gingen in 2025 ruim 100 duizend werknemers met pensioen. Ze waren gemiddeld 66 jaar en 4 maanden oud. Dat zijn voorlopige cijfers. 40 procent van hen stopte voor hun 67e. Vrouwen gingen gemiddeld 5 maanden jonger met pensioen dan mannen. Van de werknemers die in 2025 stopten, was 45 procent vrouw; aan het begin van deze eeuw was dat nog 28 procent. Zelfstandigen stoppen later: in 2023 gemiddeld op 68 jaar en 9 maanden.

De AOW-leeftijd is volgens de Rijksoverheid 67 jaar in 2026 en 2027, en 67 jaar en 3 maanden in 2028. Wat het pensioen voor je inkomen betekent, verschilt per situatie. De SVB en je pensioenfonds hebben de gegevens voor jouw situatie. Over pensioen voor samenwoners gaat samenwonen en pensioen.

Het CBS verklaart het groeiende aandeel vrouwen onder nieuwe gepensioneerden uit de toename van het aantal werkende vrouwen. Van de vrouwen van 55 tot 75 jaar werkte in 2001 17 procent, in 2024 46 procent.

De overgang is het lastigst

Sociologe Phyllis Moen en collega's van Cornell University onderzochten 534 getrouwde mannen en vrouwen van 50 tot 74 jaar in de staat New York. Sommigen werkten nog, anderen waren net met pensioen of al langer dan twee jaar. Pas gepensioneerden meldden meer ruzie in hun huwelijk dan mensen die nog werkten of al langer met pensioen waren. ‘Niet het gepensioneerd zijn, maar het gepensioneerd worden lijkt het meest stressvol voor huwelijken’, zei Moen.

De tevredenheid was het laagst bij stellen van wie maar één partner met pensioen was, vooral als de man stopte en de vrouw doorwerkte. Mannen meldden de meeste ruzie als zij met pensioen waren en hun vrouw nog niet. Als beide partners ongeveer tegelijk stopten, werden mannen veel tevredener over hun huwelijk. Vrouwen waren in de eerste tijd na hun eigen pensioen minder tevreden, of hun man nu werkte of niet. Stellen die allebei al een tijd met pensioen waren, waren het meest tevreden en hadden de minste ruzie.

Nederlands onderzoek: ieder past zich op eigen wijze aan

Hanna van Solinge en Kène Henkens van het NIDI volgden 559 Nederlandse stellen van wie één partner met pensioen ging. Het wennen aan het pensioen hing samen met de omstandigheden en met de verwachtingen van tevoren. Moeilijker ging het bij mensen die een sterke band met hun werk hadden, zoals een voltijdbaan en een lange loopbaan, bij mensen die weinig invloed hadden op het moment van stoppen, bij mensen die vooraf negatief over hun pensioen dachten, en bij mensen met weinig vertrouwen in eigen kunnen.

De partners beïnvloedden elkaar daarbij minder dan verwacht. De onderzoekers concludeerden dat het pensioen beide partners raakt, maar op een verschillende manier.

Samen of apart stoppen

Ook ander Amerikaans onderzoek wijst op het belang van timing. Maximiliane Szinovacz en Adam Davey vonden dat pas gepensioneerde mannen meer depressieve klachten hadden als hun vrouw bleef werken, vergeleken met mannen van wie de vrouw niet werkte. Als beide partners met pensioen waren, was dat gunstig voor de mannen. Bij pas gepensioneerde mannen leek dat vooral te gelden als het stel samen genoot van gezamenlijke activiteiten. Bij vrouwen zagen de onderzoekers alleen in de eerste zes maanden na het pensioen een effect.

Een groot Koreaans onderzoek onder bijna 5900 mensen vond een verschil tussen mannen en vrouwen: gepensioneerde mannen waren tevredener over hun huwelijk dan mannen die nog werkten, gepensioneerde vrouwen juist minder tevreden dan vrouwen die nog werkten.

Het huishouden

Met meer tijd thuis komt de verdeling van het huishouden opnieuw op tafel. Een Amerikaans onderzoek uit 1989 vond geen aanwijzingen dat het pensioen het huwelijk beter maakt. Er waren wel kleine negatieve effecten, vooral van het pensioen van de man op de tevredenheid van vrouwen die zelf nog werkten. De onderzoekers zochten de verklaring in de verdeling van het huishouden.

Een ander onderzoek, onder 144 vrouwen rond de pensioenleeftijd, vond dat vrouwen zich minder gesteund voelden door hun man als het huishouden ongelijk was verdeeld in het voordeel van de man. Dat ging samen met minder geluk in het huwelijk en meer depressieve klachten. Deze oudere studies gingen over man-vrouwstellen en over een tijd waarin minder vrouwen werkten. Over hoe stellen taken verdelen gaat het huishouden verdelen.

Samen het pensioen voorbereiden

Er zijn programma's die stellen samen voorbereiden op het pensioen. Een proefonderzoek uit 2026 testte zo'n programma bij 27 stellen: een workshop van een dag en een telefoongesprek als stel. Het ging over communicatie en steun, gezond ouder worden, geldzaken en sociale contacten. De deelnemers waren tevreden over het programma. Hun vertrouwen in hun eigen aanpak van het pensioen en de manier waarop ze samen met stress omgingen, namen toe. Hun relatietevredenheid was al hoog en steeg niet verder. Het was een klein proefonderzoek. Volgens de onderzoekers is groter onderzoek met een controlegroep nodig.

Ruimte voor ieder is in deze fase ook een onderwerp. Daarover gaat eigen ruimte in je relatie.

Als gezondheid een rol gaat spelen

Szinovacz en Davey keken ook naar pensioen in combinatie met de gezondheid van de partner. Vrouwen die gedwongen of te vroeg naar hun gevoel waren gestopt, hadden meer depressieve klachten naarmate hun man meer beperkingen had in het dagelijks leven. Bij mannen zagen ze dat effect niet. Over zorg voor een partner gaat relatie en mantelzorg.

Bij somberheid of andere klachten na het pensioen kun je terecht bij je huisarts. Meer artikelen over samenleven als stel staan in het overzicht relatie.

Bronnen

  1. CBS (april 2026). Gemiddelde pensioenleeftijd gestegen naar 66 jaar en 4 maanden. cbs.nl
  2. Rijksoverheid. AOW-leeftijd. rijksoverheid.nl
  3. Moen, P., Kim, J.E. & Hofmeister, H. (2001). Couples' work/retirement transitions, gender, and marital quality. Social Psychology Quarterly, 64(1). doi.org/10.2307/3090150
  4. Cornell University (april 2001). Marital road to retirement is bumpy unless spouses make the transition together, study finds. news.cornell.edu
  5. Van Solinge, H. & Henkens, K. (2005). Couples' adjustment to retirement: A multi-actor panel study. The Journals of Gerontology: Series B, 60(1), S11–S20. doi.org/10.1093/geronb/60.1.s11
  6. Szinovacz, M.E. & Davey, A. (2004). Honeymoons and joint lunches: Effects of retirement and spouse's employment on depressive symptoms. The Journals of Gerontology: Series B, 59(5), P233–P245. doi.org/10.1093/geronb/59.5.p233
  7. Szinovacz, M.E. & Davey, A. (2004). Retirement transitions and spouse disability: Effects on depressive symptoms. The Journals of Gerontology: Series B, 59(6), S333–S342. doi.org/10.1093/geronb/59.6.s333
  8. Hwang, I.C., Ahn, H.Y. & Park, Y. (2025). Gender disparity regarding the impact of retirement on marital satisfaction: Evidence from a longitudinal study of older Korean adults. Australasian Journal on Ageing, 44(1), e13373. doi.org/10.1111/ajag.13373
  9. Lee, G.R. & Shehan, C.L. (1989). Retirement and marital satisfaction. Journal of Gerontology, 44(6), S226–S230. doi.org/10.1093/geronj/44.6.s226
  10. Piña, D.L. & Bengtson, V.L. (1995). Division of household labor and the well-being of retirement-aged wives. The Gerontologist, 35(3), 308–317. doi.org/10.1093/geront/35.3.308
  11. Halford, W.K. & Ho, A. (2026). Helping couples plan for retirement: A feasibility test of Couple CARE in Retirement. Journal of Marital and Family Therapy, 52(2), e70134. doi.org/10.1111/jmft.70134

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen