Samen doelen stellen

Partners hebben doelen die ze samen delen, zoals een huis, kinderen of een reis, en doelen die vooral van henzelf zijn, zoals een opleiding of gezonder leven. Onderzoek laat zien dat allebei meetelt. Stellen die het gevoel hebben dat ze dezelfde doelen voor hun relatie hebben en daarin vooruitkomen, zijn gemiddeld tevredener. Ook steun van de partner bij persoonlijke doelen hangt samen met een betere relatie, vooral als die steun betrokken is zonder op te dringen.

Wat onderzoekers bedoelen met doelen in een relatie

In de psychologie is een doel iets wat iemand wil bereiken en waar diegene moeite voor doet. In relatieonderzoek gaat het om drie soorten. Er zijn persoonlijke doelen, zoals een nieuwe baan of stoppen met roken. Er zijn doelen voor de partner, zoals willen dat het de ander goed gaat. En er zijn gezamenlijke doelen, zoals sparen voor een huis of samen een kind krijgen.

Psychologen Gráinne Fitzsimons, Eli Finkel en Michelle vanDellen beschreven in 2015 een theorie over hoe die doelen bij stellen op elkaar inwerken. Volgens hun theorie raken de doelen van partners zo met elkaar verweven dat je een stel kunt zien als één systeem. Wat de een doet voor een doel, heeft gevolgen voor de doelen van de ander. Het is een theorie op basis van eerder onderzoek. Ze geeft een kader, geen bewijs op zichzelf.

Gedeelde doelen voor de relatie

Yael Avivi, Jean-Philippe Laurenceau en Charles Carver onderzochten eerst 245 mensen met een datingrelatie en daarna 78 vaste stellen. De stellen vulden een tijd lang een elektronisch dagboek in. Mensen die vonden dat zij en hun partner dezelfde doelen voor de relatie hadden, waren tevredener. Dat verband liep voor een deel via het gevoel dat ze vooruitkwamen met die doelen. Bij de stellen bleek ook dat de ervaring van de ene partner samenhing met de tevredenheid van de ander.

Marc Kaplan en James Maddux ondervroegen 117 getrouwde stellen. Twee dingen hingen elk apart samen met tevredenheid over het huwelijk. Het eerste was het gevoel dat het huwelijk hielp bij het halen van persoonlijke doelen, en niet in de weg zat. Het tweede was het vertrouwen dat het stel samen zijn gezamenlijke doelen kon bereiken.

Gedeelde doelen gaan vaak over grote onderwerpen. Over gesprekken daarover gaat de toekomst bespreken. Over het onderwerp geld als stel gaat relatie en geld.

Steun bij elkaars persoonlijke doelen

Steun hangt samen met tevredenheid

Joachim Brunstein en collega's deden in 1996 twee onderzoeken naar steun bij persoonlijke doelen. Studenten die meer steun van hun partner ervoeren bij hun doelen, werkten in de weken daarna actiever aan die doelen. Ze hadden ook een betere stemming over hun relatie. Bij getrouwde stellen hingen zowel steun krijgen als steun geven samen met tevredenheid over het huwelijk.

Wat voor steun

Niet elke vorm van steun werkt hetzelfde. Psycholoog Brooke Feeney filmde stellen terwijl ze praatten over hun persoonlijke doelen voor de toekomst. In een tweede deel van het onderzoek veranderde ze in een experiment de steun die deelnemers kregen. Steun die betrokken en niet opdringerig was, ging samen met meer geluk en een hoger gevoel van eigenwaarde bij degene die steun kreeg. Die persoon schatte ook de kans hoger in dat een doel zou lukken.

Nickola Overall, Garth Fletcher en Jeffry Simpson volgden 47 stellen een jaar lang, met elke drie maanden een meting. Aan het begin praatten de partners over iets wat ze aan zichzelf wilden verbeteren. Steun die zorgzaam was of praktisch hielp om in actie te komen, werkte beter dan kritiek of de ander niet serieus nemen. Wie meer hulp kreeg, ging erop vooruit met het eigen doel en was ook tevredener over de relatie. Dat kwam niet alleen doordat de partner in het algemeen warm en begripvol was.

Het Michelangelo-effect

Onderzoekers rond Stephen Drigotas en Caryl Rusbult noemden in 1999 een ander proces het ‘Michelangelo-fenomeen’. De beeldhouwer Michelangelo zou een beeld uit de steen bevrijden. Zo zou een partner helpen iemand meer te worden wie die persoon wil zijn. In vier onderzoeken kwamen mensen dichter bij hun ideale zelfbeeld als hun partner hen zo zag en zo behandelde. Dat ging ook samen met een beter functionerende en stabielere relatie.

Als de partner te veel helpt

Steun heeft ook een andere kant. Fitzsimons en Finkel lieten in 2011 in drie experimenten deelnemers nadenken over hoe hun partner hen hielp bij een doel, bijvoorbeeld gezondheid of studie. Daarna waren ze van plan minder tijd en moeite in dat doel te steken, en ze stelden meer uit. Wie zo minder moeite deed, voelde zich wel meer toegewijd aan de partner. De onderzoekers noemen dit ‘uitbesteden’ van zelfbeheersing aan de partner. Het gaat om korte experimenten, niet om stellen die lang zijn gevolgd.

Samen gezonder leven

Bij gezondheidsdoelen lijken partners elkaar mee te trekken. Onderzoekers Sarah Jackson, Andrew Steptoe en Jane Wardle volgden 3.722 getrouwde en samenwonende stellen van 50 jaar en ouder uit een groot Engels onderzoek naar ouder worden. Ze keken naar mensen die rookten, weinig bewogen of overgewicht hadden. Als de partner in dezelfde periode ook gezonder ging leven, lukte een verandering veel vaker:

  • Stoppen met roken: 48 procent van de mannen stopte als de partner ook stopte, tegen 8 procent als de partner bleef roken. Bij vrouwen was dat 50 tegen 8 procent.
  • Meer bewegen: 67 procent van de mannen ging meer bewegen als de partner dat ook deed, tegen 26 procent. Bij vrouwen 66 tegen 24 procent.
  • Afvallen: 26 procent van de mannen viel minstens 5 procent af als de partner ook afviel, tegen 10 procent. Bij vrouwen 36 tegen 15 procent.

Een partner die al gezond leefde, hielp bij roken en bewegen ook, maar minder dan een partner die tegelijk veranderde. Het gaat om samenhang in één groep oudere Engelsen. Volgens Thuisarts.nl kunnen de huisarts en de praktijkondersteuner helpen bij stoppen met roken.

Kanttekeningen bij het onderzoek

De onderzoeken hierboven zijn vaak klein, gedaan in één land, en soms met studenten. Het meeste laat samenhang zien, geen oorzaak en gevolg. Een tevreden stel steunt elkaar misschien ook gewoon makkelijker. Wat doelen betekenen, verschilt bovendien per stel. Ruimte voor eigen doelen en eigen keuzes is een onderwerp op zich, daarover gaat eigen ruimte in een relatie.

Voor stellen die op een rij willen zetten hoe hun relatie ervoor staat, is er de relatie-check. Meer artikelen staan in het overzicht relatie.

Bronnen

  1. Fitzsimons, G.M., Finkel, E.J. & vanDellen, M.R. (2015). Transactive goal dynamics. Psychological Review, 122(4), 648–673. doi.org/10.1037/a0039654
  2. Avivi, Y.E., Laurenceau, J.-P. & Carver, C.S. (2009). Linking relationship quality to perceived mutuality of relationship goals and perceived goal progress. Journal of Social and Clinical Psychology, 28(2), 137–164. doi.org/10.1521/jscp.2009.28.2.137
  3. Kaplan, M. & Maddux, J.E. (2002). Goals and marital satisfaction: Perceived support for personal goals and collective efficacy for collective goals. Journal of Social and Clinical Psychology, 21(2), 157–164. doi.org/10.1521/jscp.21.2.157.22513
  4. Brunstein, J.C., Dangelmayer, G. & Schultheiss, O.C. (1996). Personal goals and social support in close relationships: Effects on relationship mood and marital satisfaction. Journal of Personality and Social Psychology, 71(5), 1006–1019. doi.org/10.1037/0022-3514.71.5.1006
  5. Feeney, B.C. (2004). A secure base: Responsive support of goal strivings and exploration in adult intimate relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 87(5), 631–648. doi.org/10.1037/0022-3514.87.5.631
  6. Overall, N.C., Fletcher, G.J.O. & Simpson, J.A. (2010). Helping each other grow: Romantic partner support, self-improvement, and relationship quality. Personality and Social Psychology Bulletin, 36(11), 1496–1513. doi.org/10.1177/0146167210383045
  7. Drigotas, S.M., Rusbult, C.E., Wieselquist, J. & Whitton, S.W. (1999). Close partner as sculptor of the ideal self: Behavioral affirmation and the Michelangelo phenomenon. Journal of Personality and Social Psychology, 77(2), 293–323. doi.org/10.1037/0022-3514.77.2.293
  8. Fitzsimons, G.M. & Finkel, E.J. (2011). Outsourcing self-regulation. Psychological Science, 22(3), 369–375. doi.org/10.1177/0956797610397955
  9. Thuisarts.nl. Ik wil stoppen met roken. thuisarts.nl/stoppen-met-roken/ik-wil-stoppen-met-roken
  10. Jackson, S.E., Steptoe, A. & Wardle, J. (2015). The influence of partner's behavior on health behavior change: The English Longitudinal Study of Ageing. JAMA Internal Medicine, 175(3), 385–392. doi.org/10.1001/jamainternmed.2014.7554

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen