Vrienden en je relatie

Als mensen een relatie krijgen, zien ze hun vrienden gemiddeld minder vaak, en na het samenwonen delen partners steeds meer vrienden met elkaar. Dat blijkt ook uit Nederlands onderzoek. Vrienden blijven wel belangrijk voor de relatie zelf. Stellen van wie de vrienden de relatie goedkeuren, blijven in onderzoek vaker bij elkaar en voelen meer liefde. Het bekende idee dat tegenwerking van de omgeving een stel juist dichter bij elkaar brengt, het Romeo-en-Julia-effect, werd in nieuwer onderzoek niet teruggevonden.

Minder vrienden zien na een nieuwe relatie

Al in 1982 vonden onderzoekers Michael Johnson en Leigh Leslie onder 419 studenten dat hun vriendenkring kleiner werd naarmate hun relatie serieuzer werd. Ze zagen de overgebleven vrienden ook minder. Het aantal familieleden in hun netwerk nam niet af. Onderzoekers noemen dit verschijnsel dyadic withdrawal: het stel trekt zich een beetje terug uit de vriendenkring.

Socioloog Matthijs Kalmijn van Tilburg University onderzocht dit voor Nederland. Hij gebruikte een landelijke enquête uit de jaren negentig, waarin bij stellen beide partners apart werden geïnterviewd. Wat hij vond:

  • Het aantal goede vrienden daalde, vooral op het moment dat mensen een relatie kregen en gingen samenwonen of trouwden. Daarna speelde vooral leeftijd mee.
  • Alleenstaande mannen hadden ongeveer 14 keer per maand contact met hun beste vrienden, mannen van wie de kinderen het huis uit waren ongeveer 5 keer. Bij vrouwen daalde het van 13 naar 6 keer.
  • Van de contacten met vrienden bij samenwonende of getrouwde mensen was volgens zijn berekening ongeveer 60 procent samen met de partner.
  • Het aandeel gedeelde vrienden nam toe, vooral bij het gaan samenwonen.
  • Hoger opgeleiden hadden vaker een eigen vriendenkring, los van die van de partner.

Deze cijfers komen uit de jaren negentig. Hoe het er nu voor staat, is niet uit dit onderzoek af te leiden.

Vrienden als steun en als concurrent

Onderzoeker Diane Felmlee volgde in 2001 ongeveer 290 mensen met een relatie. Wie dacht dat de eigen vrienden de relatie goedkeurden, bleef vaker bij de partner. Dat gold ook als de familie van de partner de relatie goedkeurde. Opvallend was dat een heel nauwe band met een beste vriend juist samenging met een kleinere kans dat de relatie bleef bestaan. Ook goedkeuring door de eigen familie en aanmoediging om te daten gingen in dit onderzoek samen met minder stabiliteit. Volgens Felmlee past dat bij het idee dat vriendschappen en een liefdesrelatie soms concurreren om tijd en gezelschap. Wat mensen dáchten dat hun omgeving vond, voorspelde de stabiliteit beter dan wat de omgeving werkelijk vond.

Hoeveel ruimte er in een relatie is voor eigen vrienden en eigen tijd, gaat over autonomie. Daarover gaat eigen ruimte in een relatie.

Wat de mening van vrienden doet

Onderzoekers rond Colleen Sinclair keken in 2015 met drie verschillende methoden naar de invloed van vrienden en familie. Ze deden een grote enquête onder 858 mensen, een onderzoek met beschreven situaties en een experiment met een datingspel in het lab. Steeds bleek hetzelfde: als vrienden en familie een relatie goedkeurden, voelden mensen meer liefde en betrokkenheid en dachten ze positiever over de partner. Onderzoekers noemen dat het sociale-netwerkeffect.

Niet iedereen trok zich er even veel van aan. Mensen die het belangrijk vonden om zelf en onafhankelijk te beslissen, lieten zich minder beïnvloeden door afkeuring. Mensen die uit verzet juist het tegenovergestelde deden van wat anderen zeiden, waren in dit onderzoek niet beter bestand tegen afkeuring.

Het Romeo-en-Julia-effect

In 1972 publiceerden Richard Driscoll en collega's een onderzoek waarin meer bemoeienis van ouders samenging met meer liefde en betrokkenheid tussen partners. Dat werd het Romeo-en-Julia-effect genoemd, naar het toneelstuk van Shakespeare over twee geliefden van wie de families elkaar haten. Het idee werd bekend: verzet van buitenaf zou een stel juist dichter bij elkaar brengen.

Sinclair en collega's herhaalden het onderzoek in 2014 met de oorspronkelijke vragenlijsten. Ze volgden 396 mensen drie tot vier maanden. Het Romeo-en-Julia-effect vonden ze niet terug. Het was eerder andersom: wie meer bemoeienis of minder goedkeuring van vrienden en familie ervoer, had een minder goede relatie, op alle gemeten punten. Een analyse van meerdere onderzoeken samen wees dezelfde kant op.

Vrienden zien het soms eerder

Christopher Agnew en collega's vroegen niet alleen stellen, maar ook hun vrienden hoe het met de relatie ging. Vrienden waren gemiddeld minder positief over de relatie dan het stel zelf. Toch konden de inschattingen van vrienden voorspellen welke relaties later stopten. Vooral de vrienden van de vrouw in heteroseksuele stellen zaten er vaak goed mee. Volgens de onderzoekers kwam dat deels doordat stellen hun vrienden over de relatie vertelden.

Als de omgeving een relatie afkeurt

Sommige relaties worden door de buitenwereld afgekeurd. Justin Lehmiller en Christopher Agnew onderzochten zulke ‘gemarginaliseerde’ relaties. Meer afkeuring hing samen met minder betrokkenheid. Toch waren mensen in afgekeurde relaties gemiddeld juist meer betrokken bij hun partner dan anderen. Volgens de onderzoekers kwam dat doordat ze minder alternatieven voor hun partner zagen, niet doordat ze tevredener waren.

Als een partner vrienden weghoudt

Jaloezie op vrienden komt in relaties voor. Daarover gaat jaloezie. Soms gaat het verder. De Rijksoverheid noemt ‘weghouden bij familie en vrienden’ en ‘steeds willen weten waar de ander is en met wie’ als signalen van dwingende controle. Meer hierover staat bij controlerend gedrag. Veilig Thuis geeft hulp en advies, ook bij twijfel: gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000, ook anoniem. Bij direct gevaar: 112.

Over vriendschap als vorm van liefde gaat liefde voor vrienden. Meer artikelen over het leven als stel staan in het overzicht relatie.

Bronnen

  1. Johnson, M.P. & Leslie, L. (1982). Couple involvement and network structure: A test of the dyadic withdrawal hypothesis. Social Psychology Quarterly, 45(1), 34. doi.org/10.2307/3033672
  2. Kalmijn, M. (2003). Shared friendship networks and the life course: An analysis of survey data on married and cohabiting couples. Social Networks, 25(3), 231–249. doi.org/10.1016/S0378-8733(03)00010-8
  3. Felmlee, D.H. (2001). No couple is an island: A social network perspective on dyadic stability. Social Forces, 79(4), 1259–1287. doi.org/10.1353/sof.2001.0039
  4. Sinclair, H.C., Felmlee, D., Sprecher, S. & Wright, B.L. (2015). Don't tell me who I can't love: A multimethod investigation of social network and reactance effects on romantic relationships. Social Psychology Quarterly, 78(1), 77–99. doi.org/10.1177/0190272514565253
  5. Sinclair, H.C., Hood, K.B. & Wright, B.L. (2014). Revisiting the Romeo and Juliet effect (Driscoll, Davis, & Lipetz, 1972): Reexamining the links between social network opinions and romantic relationship outcomes. Social Psychology, 45(3), 170–178. doi.org/10.1027/1864-9335/a000181
  6. Agnew, C.R., Loving, T.J. & Drigotas, S.M. (2001). Substituting the forest for the trees: Social networks and the prediction of romantic relationship state and fate. Journal of Personality and Social Psychology, 81(6), 1042–1057. doi.org/10.1037/0022-3514.81.6.1042
  7. Lehmiller, J.J. & Agnew, C.R. (2006). Marginalized relationships: The impact of social disapproval on romantic relationship commitment. Personality and Social Psychology Bulletin, 32(1), 40–51. doi.org/10.1177/0146167205278710
  8. Rijksoverheid (2026). Stop femicide: wat kunnen omstanders doen bij huiselijk geweld? rijksoverheid.nl

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen