Mediation bij een scheiding

Bij mediation zoeken twee partijen samen naar een oplossing, onder begeleiding van een onafhankelijke mediator. Bij een scheiding gaat het bijvoorbeeld om afspraken over de kinderen en alimentatie. Mediation is altijd vrijwillig: beide partijen moeten willen meedoen. Een mediator kost volgens de Rijksoverheid gemiddeld ongeveer € 150 per uur zonder btw. Mensen met een laag inkomen kunnen in 2026 subsidie krijgen. Ze betalen dan een eigen bijdrage van € 69 of € 138 voor de mediator.

Wat is mediation?

Bij mediation werken partijen samen aan een oplossing en bepalen ze samen welke afspraken ze maken. Dat is anders dan bij een rechtszaak, waarin de rechter beslist. De mediator is volgens de Rijksoverheid altijd onafhankelijk: hij of zij heeft geen belang bij de uitkomst. Mediation kan bij allerlei conflicten, zoals met buren of een werkgever, maar ook bij een scheiding of een familieconflict.

Volgens de Rijksoverheid blijkt in de praktijk dat mensen zich goed houden aan afspraken die ze samen hebben gemaakt, meestal beter dan aan een beslissing van een rechter. Ook kan mediation volgens de Rijksoverheid helpen om de relatie tussen partijen te herstellen of goed te houden.

Mediation en relatietherapie

Mediation en relatietherapie zijn twee verschillende dingen. Bij mediation gaat het om afspraken, bijvoorbeeld over de kinderen, geld of het huis. Relatietherapie gaat over de relatie zelf en de patronen tussen partners. Over die vorm van hulp gaat relatietherapie.

Hoe verloopt een mediation?

De Mediatorsfederatie Nederland (MfN) beschrijft de stappen. Een mediation begint met een kennismakingsgesprek. De mediator legt uit wat mediation is en brengt in kaart welke punten opgelost moeten worden. Beide partijen vertellen hun kant van het verhaal.

Wie verdergaat, tekent een mediationovereenkomst. Daarin staan de afspraken over het traject, zoals vertrouwelijkheid, geheimhouding en het uurtarief. In de gesprekken daarna komen de belangen van beide partijen op tafel en wordt gezocht naar oplossingen. De mediator kijkt ook of die oplossingen in de praktijk werken.

Als er een oplossing is waar iedereen tevreden mee is, legt de mediator die vast in een vaststellingsovereenkomst. Volgens de MfN geeft die overeenkomst rechten en plichten waar beide partijen zich aan moeten houden. Daarmee is de mediation afgerond.

Mediation bij een scheiding

Volgens de Rijksoverheid kan een mediator bij een scheiding bemiddelen tussen partners, zodat ze in overleg afspraken maken, bijvoorbeeld over de opvoeding van de kinderen, kinderalimentatie en partneralimentatie. De afspraken worden op papier gezet.

Zijn de partners het met hulp van de mediator eens geworden, dan kunnen ze samen één advocaat nemen. Die dient het verzoek tot scheiding in bij de rechtbank en kan de afspraken laten vastleggen door de rechter. Ligt het verzoek al bij de rechter? Dan staat de zaak tijdens de mediation stil en gaat die daarna verder. Hoe een scheiding verder verloopt, staat bij scheiden. Bij kinderen onder de 18 hoort daar een ouderschapsplan bij.

Wat onderzoek zegt

Een onderzoek volgde ouders die bij een conflict over de kinderen willekeurig waren ingedeeld bij mediation of bij een rechtszaak. Twaalf jaar later waren de ouders bij wie de kinderen niet woonden, in de mediationgroep meer betrokken bij het leven van hun kinderen en hadden ze vaker contact. Dat ging niet samen met meer conflict tussen de ouders. Vaders die mediation hadden gedaan, waren veel tevredener dan vaders die naar de rechter waren gegaan. Bij moeders was er weinig verschil.

Wanneer mediation minder geschikt is

Volgens de MfN is mediation minder geschikt als een van beide partijen geen ruimte of bereidheid heeft om te onderhandelen. Is er sprake van geweld, bedreiging of dwingende controle, dan speelt veiligheid een grote rol. Veilig Thuis is gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000. Bij direct gevaar: 112.

Het MfN-register

De Mediatorsfederatie Nederland bestaat sinds 1993 en beheert het MfN-register, een kwaliteitsregister voor mediators. Volgens de MfN horen daarbij toelatingseisen, opleiding en examens, verplichte bijscholing, beoordeling door collega's (peer review), klachtbehandeling en onafhankelijk tuchtrecht. Een klacht over een mediator kan bij de MfN pas als de mediation is afgerond. Op de site van het MfN-register is te zoeken naar mediators, ook per soort conflict.

Voor familiemediation bestaan aparte, door de MfN erkende specialisatieopleidingen. Wie die heeft afgerond, krijgt daarvan een vermelding in het register. Volgens de MfN is die erkenning ook nodig voor mediators die via de Raad voor Rechtsbijstand familiezaken willen doen.

Een centraal, wettelijk geregeld register voor alle mediators is er in 2026 nog niet. De Tweede Kamer vroeg daar in 2022 om, schrijft de MfN. Volgens de MfN verkende het ministerie van Justitie en Veiligheid in 2026 kwaliteitsnormen voor mediators die werken binnen de gesubsidieerde rechtsbijstand.

Wat kost mediation in 2026?

Er zijn volgens de Rijksoverheid geen vaste kosten voor mediation. De mediator bepaalt zelf de prijs. Gemiddeld kost een mediator ongeveer € 150 per uur, zonder btw. Hoe de kosten worden verdeeld, spreken partijen vooraf af. Volgens het Juridisch Loket betalen beide partijen meestal ieder de helft, maar een andere verdeling mag ook.

Subsidie: een toevoeging

Mensen met een laag inkomen en weinig vermogen kunnen gesubsidieerde rechtsbijstand krijgen, ook wel een toevoeging. Die vraagt de mediator aan bij de Raad voor Rechtsbijstand. De Raad kijkt in 2026 naar het verzamelinkomen en vermogen van 2024.

Bij een hoger inkomen is er geen recht op een toevoeging. Ook het vermogen in 2024 telt mee: maximaal € 36.952 voor alleenstaanden en alleenstaande ouders, en € 73.904 voor wie getrouwd is of samenwoont. Heeft de andere partij geen toevoeging, dan betaalt die volgens het Juridisch Loket de helft van de kosten van de mediator.

Via het Juridisch Loket kan de Raad voor Rechtsbijstand helpen om een mediator te vinden. Dat heet ‘matching’: de Raad stuurt per mail de namen van drie geschikte mediators, waaruit iemand zelf kiest.

Andere vergoedingen

Wie geen recht heeft op een toevoeging en kiest voor mediation terwijl er al een rechtszaak loopt, krijgt volgens de Rijksoverheid een startbijdrage: de eerste 2,5 uur mediation zijn dan gratis. Ook een rechtsbijstandsverzekering vergoedt soms mediation. Wat een scheiding in totaal kost, staat bij wat kost scheiden?

De bedragen in dit artikel gelden voor 2026. Of iemand recht heeft op een toevoeging en hoeveel de eigen bijdrage is, hangt af van de eigen situatie. Het Juridisch Loket en de Raad voor Rechtsbijstand hebben daar de details over. Meer over moeilijke periodes staat in het overzicht relatieproblemen.

Bronnen

1. Rijksoverheid. Wanneer kan ik kiezen voor mediation? rijksoverheid.nl
2. Rijksoverheid. Wat zijn de voordelen van mediation als ik ga scheiden? rijksoverheid.nl
3. Rijksoverheid. Wat kost mediation? rijksoverheid.nl
4. Het Juridisch Loket. Mediator nodig? juridischloket.nl
5. Het Juridisch Loket. Toevoeging voor een advocaat of mediator (eigen bijdrage 2026). juridischloket.nl
6. Raad voor Rechtsbijstand. Snel de juiste juridische hulp via matching. rechtsbijstand.nl
7. MfN-register. Wat is mediation? mfnregister.nl
8. MfN-register. Hoe werkt mediation? mfnregister.nl
9. MfN-register. Is mediation geschikt voor mij? mfnregister.nl
10. MfN-register. Klacht indienen. mfnregister.nl
11. MfN-register. Geaccrediteerde specialisatieopleidingen familiemediation. mfnregister.nl
12. MfN-register (2026). Update uitvoering motie centraal mediatorsregister. mfnregister.nl
13. Emery, R.E., Laumann-Billings, L., Waldron, M.C., Sbarra, D.A. & Dillon, P. (2001). Child custody mediation and litigation: Custody, contact, and coparenting 12 years after initial dispute resolution. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 69(2), 323–332. doi.org/10.1037/0022-006X.69.2.323
14. Veilig Thuis. Dwingende controle verwoest levens. veiligthuis.nl

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.