Niet meer praten met elkaar

Stellen die weinig meer met elkaar praten, hebben volgens onderzoek vaak minder last van grote ruzies dan van een gebrek aan kleine momenten van contact. In het onderzoek van John Gottman gingen stellen die bij elkaar bleven veel vaker in op elkaars kleine pogingen tot contact dan stellen die later scheidden. Een gebrek aan positieve gevoelens in gesprekken hing in zijn onderzoek samen met scheidingen die pas na jaren kwamen. Terugtrekken tijdens een ruzie hangt samen met minder tevredenheid, al is dat verband kleiner dan bij vijandigheid.

Wat ‘niet meer praten’ kan betekenen

‘We praten niet meer’ kan verschillende dingen betekenen. Bij het ene stel gaat het om gesprekken die alleen nog over praktische zaken gaan: boodschappen, de kinderen, wie wat ophaalt. Bij een ander stel gaat het om ruzies die eindigen in stilte, waarna niemand het onderwerp nog aansnijdt. En soms zwijgt de een als straf voor de ander. Dat laatste heet de stiltebehandeling en heeft een eigen pagina: de stiltebehandeling.

Deze pagina gaat over de eerste twee: weinig echt contact in het dagelijks leven, en terugtrekken als het moeilijk wordt. Als partners het gevoel hebben dat ze in de loop der jaren langs elkaar heen zijn gaan leven, gaat het ook om uit elkaar groeien.

Kleine pogingen tot contact

John en Julie Gottman noemen een kleine poging om contact te maken een ‘bid’. Dat kan heel klein zijn. Iemand roept de naam van de ander vanuit een andere kamer, zegt ‘kijk eens!’, leest iets voor van de telefoon of zucht hoorbaar. Ook een verzoek dat als verwijt klinkt kan zo’n poging zijn, zoals ‘het zou niet in je opkomen om vanavond eens te koken, hè?’

De Gottmans beschrijven drie manieren waarop iemand kan reageren:

  • Naar de ander toe keren. De poging opmerken en erop ingaan.
  • Zich afwenden. De poging negeren of niet opmerken.
  • Zich tegen de ander keren. Geïrriteerd of boos reageren en de poging zo afkappen.

Volgens de Gottmans keerden stellen die minstens zes jaar bij elkaar bleven in hun onderzoek 86 procent van de tijd naar elkaar toe. Bij stellen die gingen scheiden was dat 33 procent. Ze schreven dat in 2022 in een stuk voor de Amerikaanse zender CNBC. Hoeveel stellen er precies meededen, staat niet in dat stuk.

Ander onderzoek van Janice Driver en John Gottman bij 49 pas getrouwde stellen liet zien dat stellen die in het dagelijks leven speels en enthousiast op elkaar reageerden, tijdens een ruzie vaker humor en genegenheid lieten zien. Volgens de onderzoekers zelf ging het om samenhang en niet om bewezen oorzaak en gevolg. Meer over dagelijkse communicatie staat in communicatie in je relatie.

Afstand die langzaam groeit

John Gottman en Robert Levenson volgden een groep getrouwde stellen veertien jaar lang. Ze keken naar ruziegesprekken en naar gesprekken over hoe de dag was geweest, nadat de partners minstens acht uur van elkaar gescheiden waren geweest. Er bleken twee soorten scheidingen te zijn:

  • Stellen die al in de eerste jaren scheidden, lieten in hun ruzies veel negatieve gevoelens zien.
  • Stellen die pas later scheidden, lieten vooral weinig positieve gevoelens zien, zowel in de ruzie als in het gesprek over de dag.

Bij de tweede groep ging het dus niet om felle ruzies, maar om het ontbreken van warmte, interesse en plezier in gewone gesprekken. Ook dit onderzoek laat samenhang zien en geen oorzaak.

Terugtrekken tijdens een ruzie

Bij sommige stellen loopt een ruzie uit op zwijgen. Eén partner reageert niet meer, kijkt weg of loopt weg. De Gottmans noemen dat ‘stonewalling’, dichtklappen. Volgens Julie Gottman waren in hun onderzoeken ongeveer 80 tot 85 procent van de mensen die dichtklapten mannen. Zij beschrijft dat zij tijdens een ruzie vaker een verhoogde hartslag en bloeddruk hadden, en daar moeilijker van herstelden.

Erica Woodin bracht in 2011 64 onderzoeken met samen ruim 5.000 stellen samen. Terugtrekken tijdens een ruzie hing samen met iets minder tevredenheid over de relatie. Dat verband was klein. Vijandigheid tijdens een ruzie hing veel sterker samen met ontevredenheid. Mannen trokken zich iets vaker terug dan vrouwen, maar de verschillen tussen mannen en vrouwen waren klein.

Vaak gaat terugtrekken samen met een partner die juist aandringt. Dat patroon van eisen en terugtrekken wordt uitgelegd in steeds dezelfde ruzie.

Conflict vermijden is niet altijd een slecht teken

Minder praten over twistpunten betekent niet altijd dat het slecht gaat. In een onderzoek uit 1993 volgde John Gottman 73 stellen vier jaar lang. Een van de drie soorten stellen die stabiel bleven, waren stellen die conflicten grotendeels uit de weg gingen. In onderzoek naar gelukkige stellen bleek bovendien dat het probleem dat partners zelf het ernstigst vonden, niet altijd het probleem was waarover ze in het onderzoek gingen praten. Of zwijgen een probleem is, hangt er dus ook van af of het voor beide partners goed voelt.

Waarom praten nabijheid geeft

Volgens psychologen ontstaat intimiteit als iemand iets persoonlijks vertelt en merkt dat de ander begripvol en betrokken reageert. Jean-Philippe Laurenceau en collega’s lieten deelnemers één tot twee weken lang na elk gesprek bijhouden wat ze hadden verteld en hoe de ander reageerde. Het delen van gevoelens hing sterker samen met een gevoel van nabijheid dan het delen van feiten. Of iemand zich door de ander begrepen voelde, speelde daarbij een belangrijke rol.

Als partners elkaar weinig meer vertellen over wat ze voelen, verdwijnt dus ook een belangrijke bron van nabijheid. Meer daarover staat in emotionele intimiteit.

Hulp

Stellen die merken dat ze weinig meer met elkaar praten, kunnen terecht bij een relatietherapeut. Bij somberheid, stress of andere klachten kun je terecht bij je huisarts. Alle artikelen over problemen in een relatie staan in het overzicht relatieproblemen.

Bronnen

  1. Gottman, J. & Schwartz Gottman, J. (11 november 2022). Here’s the No. 1 thing that makes relationships successful, say psychologists who studied 40,000 couples. CNBC. cnbc.com
  2. Driver, J.L. & Gottman, J.M. (2004). Daily marital interactions and positive affect during marital conflict among newlywed couples. Family Process, 43(3), 301–314. doi.org/10.1111/j.1545-5300.2004.00024.x
  3. Gottman, J.M. & Levenson, R.W. (2000). The timing of divorce: Predicting when a couple will divorce over a 14-year period. Journal of Marriage and Family, 62(3), 737–745. doi.org/10.1111/j.1741-3737.2000.00737.x
  4. Reese, H. (22 januari 2024). How to fight without hurting your relationship. Greater Good Magazine, UC Berkeley. greatergood.berkeley.edu
  5. Woodin, E.M. (2011). A two-dimensional approach to relationship conflict: Meta-analytic findings. Journal of Family Psychology, 25(3), 325–335. doi.org/10.1037/a0023791
  6. Gottman, J.M. (1993). The roles of conflict engagement, escalation, and avoidance in marital interaction: A longitudinal view of five types of couples. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 61(1), 6–15. doi.org/10.1037/0022-006X.61.1.6
  7. Rauer, A., Sabey, A.K., Proulx, C.M. & Volling, B.L. (2020). What are the marital problems of happy couples? A multimethod, two-sample investigation. Family Process, 59(3), 1275–1292. doi.org/10.1111/famp.12483
  8. Laurenceau, J.-P., Barrett, L.F. & Pietromonaco, P.R. (1998). Intimacy as an interpersonal process: The importance of self-disclosure, partner disclosure, and perceived partner responsiveness in interpersonal exchanges. Journal of Personality and Social Psychology, 74(5), 1238–1251. doi.org/10.1037/0022-3514.74.5.1238

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen