Afgewezen worden: wat onderzoek zegt

Afgewezen worden doet pijn, en dat is een veelvoorkomende reactie. Onderzoek laat zien dat sociale afwijzing hersengebieden activeert die ook bij lichamelijke pijn een rol spelen, al is het niet precies hetzelfde. Een afwijzing is bovendien voor beide kanten lastig: ook wie nee zegt, voelt zich er vaak schuldig over. Volgens Thuisarts.nl gaat een somber gevoel na een nare gebeurtenis meestal vanzelf weer over.

Waarom een nee zo hard aankomt

Mensen zeggen vaak dat een afwijzing ‘echt pijn doet’. Daar is onderzoek naar gedaan. In een bekend experiment uit 2003 speelden mensen een computerspelletje waarin ze een bal overgooiden. Op een gegeven moment werden ze buitengesloten. Tijdens dat buitensluiten was een hersengebied actiever dat ook betrokken is bij lichamelijke pijn. Hoe actiever dat gebied, hoe rotter mensen zich voelden.

In een ander onderzoek keken veertig mensen die kort daarvoor tegen hun zin waren verlaten naar een foto van hun ex. Daarbij werden hersengebieden actief die ook reageren op lichamelijke pijn, zoals pijn door hitte.

Later onderzoek nuanceert dat. Met nauwkeuriger analyses bleken de hersenpatronen van afwijzing en van lichamelijke pijn wel van elkaar te verschillen. Afwijzing is dus geen pijn in letterlijke zin. Maar dat het zwaar voelt, is echt. Het is geen aanstellerij.

Het moment zelf: twee kanten

Het moment van de afwijzing is voor veel mensen het lastigste. Psycholoog Roy Baumeister en collega's vergeleken in 1993 de verhalen van mensen die werden afgewezen met de verhalen van mensen die iemand afwezen. Voor beide groepen bleek het een nare ervaring, met veel onbegrip over en weer.

De verschillen waren opvallend. Wie werd afgewezen, dacht vaak dat de aantrekking wederzijds was geweest, of dat de ander hoop had gegeven. Ook vonden zij achteraf vaak dat het nee nooit echt duidelijk was uitgesproken. Wie afwees, zag zichzelf als iemand die niets verkeerd had gedaan, maar voelde zich toch schuldig omdat hij of zij de ander pijn deed. Veel afwijzers vonden het opdringerig en vervelend als de ander bleef aandringen.

In de titel van hun artikel noemen de onderzoekers ook ‘scriptlessness’. Daarmee bedoelen ze dat er voor deze situatie geen vast patroon bestaat. Er is geen bekend draaiboek voor hoe je je gedraagt als je iemand afwijst, of als je zelf wordt afgewezen.

Wat een afwijzing zegt, en wat niet

Na een nee gaan veel mensen zoeken naar wat er mis is met hen. Ben ik niet leuk genoeg? Niet knap genoeg? Maar iemand leuk vinden is geen oordeel over iemands waarde. Of het klikt, hangt af van smaak, timing, wat de ander zoekt en wat er in diens leven speelt.

Het onderzoek van Baumeister past daarbij. De afwijzers voelden zich vaak schuldig, ook als ze vonden dat ze niets fout hadden gedaan. Een nee betekent dus meestal niet dat de ander iemand niet ziet staan. Meestal betekent het gewoon dat de gevoelens er bij de ander niet zijn.

Hoe mensen met een afwijzing omgaan

Verdriet na een nare gebeurtenis

Thuisarts.nl beschrijft somberheid of verdriet als een normale reactie op nare gebeurtenissen. Het kan zwaar voelen, maar het gaat meestal vanzelf weer over. Wie iets ergs heeft meegemaakt, heeft volgens Thuisarts.nl tijd nodig om te leren hoe hij of zij daarmee omgaat. Verdrietig of boos zijn hoort daarbij.

Het profiel van de ander bekijken

Veel mensen kijken na een afwijzing steeds weer naar de sociale media van de ander. Onderzoek onder 464 mensen na een breuk liet zien dat wie het Facebookprofiel van de ex veel bekeek, meer verdriet en verlangen had en minder persoonlijke groei liet zien. Wie Facebookvrienden bleef met de ex, had juist minder negatieve gevoelens en verlangen dan wie dat niet bleef, maar ook minder groei. Dat onderzoek laat een samenhang zien, geen oorzaak, en het ging om exen, niet om iemand die nee zei. Sommige mensen kiezen ervoor om de ander een tijdje te dempen of te ontvolgen, anderen niet.

Afleiding en anders kijken

Sandra Langeslag onderzocht in 2018 hoe mensen hun liefdesgevoelens na een breuk kunnen bijsturen. Ze testte drie manieren. Negatief herwaarderen, dus bewust stilstaan bij minder leuke kanten van de ex, maakte de liefdesgevoelens kleiner, maar mensen voelden zich er ook naarder door. Afleiding veranderde niets aan de verliefdheid, maar mensen voelden zich er wel prettiger door. Het herwaarderen van de liefdesgevoelens zelf veranderde niets. Alle drie de manieren zorgden er wel voor dat de ex minder aandacht trok. Meer hierover staat in verliefdheid loslaten.

Praten en bewegen

Thuisarts.nl adviseert bij somberheid om erover te praten met een vriend, familielid of collega. Daarnaast noemt de site vaste tijden voor opstaan, eten en slapen, elke dag naar buiten gaan, bewegen en geen alcohol of drugs gebruiken.

Als je de ander blijft zien

Soms is de ander niet te ontlopen, omdat hij of zij in dezelfde klas, hetzelfde team of dezelfde vriendengroep zit. In het onderzoek van Langeslag trok de ex na het toepassen van de drie manieren minder aandacht. Volgens de onderzoekers kan dat het makkelijker maken om de ander, of iets wat aan de ander herinnert, tegen te komen.

Hoe mensen dat in de praktijk doen, verschilt. Sommigen houden het contact bewust gewoon: groeten en vriendelijk zijn, zonder de ander extra op te zoeken. Anderen nemen een tijd meer afstand. Was de ander een goede vriend of vriendin, dan blijft de vriendschap soms bestaan, vaak na een periode van afstand. Daarover gaat verliefd op een vriend of vriendin.

Na een afwijzing

Een afwijzing kan ervoor zorgen dat iemand het een volgende keer niet meer durft te zeggen. Dat is begrijpelijk. Wie nooit iets zegt, wordt nooit afgewezen, maar krijgt ook nooit een ja. Over het uitspreken van gevoelens gaat zeggen dat je iemand leuk vindt.

Was iemand al lang verliefd op iemand die de gevoelens niet beantwoordde, dan speelt er vaak meer. Daarover gaat onbeantwoorde liefde.

Waar je terechtkunt voor hulp

Volgens Thuisarts.nl gaat een somber gevoel meestal over na een paar weken of maanden. Blijft iemand somber, of gaat het na een paar maanden niet beter, dan adviseert Thuisarts.nl om met de huisarts te praten. Dat geldt ook als iemand zich steeds somber voelt en nergens zin in heeft, en er klachten bij krijgt zoals slecht slapen of het gevoel niets waard te zijn.

Bij gedachten aan zelfmoord kun je dag en nacht terecht bij 113 Zelfmoordpreventie: gratis bellen via 113 of chatten via 113.nl. Bij direct gevaar: 112.

Alle artikelen over verliefd zijn staan in het overzicht verliefd.

Bronnen

Eisenberger, N.I., Lieberman, M.D. & Williams, K.D. (2003). Does rejection hurt? An fMRI study of social exclusion. Science, 302(5643), 290–292. doi.org/10.1126/science.1089134
Kross, E., Berman, M.G., Mischel, W., Smith, E.E. & Wager, T.D. (2011). Social rejection shares somatosensory representations with physical pain. PNAS, 108(15), 6270–6275. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3076808
Woo, C.-W., Koban, L., Kross, E. e.a. (2014). Separate neural representations for physical pain and social rejection. Nature Communications, 5, 5380. doi.org/10.1038/ncomms6380
Baumeister, R.F., Wotman, S.R. & Stillwell, A.M. (1993). Unrequited love: On heartbreak, anger, guilt, scriptlessness, and humiliation. Journal of Personality and Social Psychology, 64(3), 377–394. doi.org/10.1037/0022-3514.64.3.377
Marshall, T.C. (2012). Facebook surveillance of former romantic partners: Associations with postbreakup recovery and personal growth. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 15(10), 521–526. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3472530
Langeslag, S.J.E. & Sanchez, M.E. (2018). Down-regulation of love feelings after a romantic break-up: Self-report and electrophysiological data. Journal of Experimental Psychology: General, 147(5), 720–733. doi.org/10.1037/xge0000360
Thuisarts.nl (2026). Ik voel me somber. thuisarts.nl/somberheid/ik-voel-me-somber
113 Zelfmoordpreventie. Telefonische hulplijn. 113.nl/i/telefonische-hulplijn

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.