Verliefd of houden van: wat is het verschil?
Verliefd zijn is een overweldigend, opgewonden gevoel voor één persoon. Houden van is een rustiger gevoel van diepe verbondenheid, vertrouwen en de keuze om bij elkaar te blijven. Verliefdheid komt snel en neemt meestal weer af. Houden van groeit langzamer en kan veel langer blijven. Je kunt ze tegelijk voelen, maar ook het een zonder het ander.
Twee soorten liefde
Psychologen maken al tientallen jaren onderscheid tussen twee soorten liefde. Psycholoog Elaine Hatfield beschrijft ze zo:
- Hartstochtelijke liefde is ‘een toestand van intens verlangen naar eenheid met een ander’. Dat noemen we in het dagelijks leven verliefdheid.
- Kameraadschappelijke liefde is ‘een zachte emotie van diepe gehechtheid, intimiteit en toewijding’. Dat is wat de meeste mensen bedoelen met houden van.
Hatfield noemt hartstochtelijke liefde een vluchtige emotie. Ze komt en gaat.
De Nederlandse liefdesonderzoeker Sandra Langeslag gebruikt vergelijkbare woorden. Verliefdheid is volgens haar het overweldigende, verliefde gevoel voor één persoon. Hechting is het geruststellende gevoel van emotionele verbondenheid met een ander. Langeslag en collega's maakten voor beide gevoelens een aparte vragenlijst. In verschillende groepen Nederlands- en Engelstaligen bleken het echt twee verschillende dingen te zijn.
Het verschil op een rij
Verliefd
- Je denkt bijna voortdurend aan de ander.
- Je voelt spanning, vlinders en soms onrust.
- Je stemming hangt sterk af van wat de ander doet.
- Je ziet vooral de leuke kanten van de ander.
- Je wilt vooral weten of de ander jou ook leuk vindt.
Houden van
- Je voelt je veilig en op je gemak bij de ander.
- Je kent ook de minder leuke kanten, en accepteert die.
- Je wilt dat het goed gaat met de ander, ook als dat jou niets oplevert.
- Je kiest bewust voor de ander, ook op dagen dat het minder voelt.
- Je denkt minder vaak aan de ander, maar de ander hoort bij je leven.
Wat er bij verliefdheid in je lichaam gebeurt, staat in wat gebeurt er in je lichaam als je verliefd bent.
De driehoek van Sternberg
Psycholoog Robert Sternberg bedacht in 1986 een model met drie onderdelen van liefde:
- Intimiteit: je voelt je dicht bij de ander en verbonden.
- Passie: romantiek, lichamelijke aantrekking en seks.
- Toewijding: de beslissing om van de ander te houden en bij elkaar te blijven.
In dat model is verliefdheid vooral passie, zonder veel intimiteit of toewijding. Sternberg noemt liefde op het eerste gezicht als voorbeeld. Kameraadschappelijke liefde is intimiteit plus toewijding. Meer over het model staat in de driehoekstheorie van Sternberg.
Kun je allebei tegelijk voelen?
Ja. Omdat verliefdheid en hechting twee aparte gevoelens zijn, kun je ze ook allebei voelen. Dat is vaak zo in een goede relatie die nog niet zo lang bestaat.
Je kunt ook het een zonder het ander hebben:
- Verliefd zonder houden van. Je kent de ander nog nauwelijks, maar je bent er vol van. Dat zie je bij een crush of bij liefde op het eerste gezicht.
- Houden van zonder verliefd te zijn. Na jaren samen zijn de vlinders weg, maar je voelt je diep verbonden.
Beide zijn normaal. Het tweede is geen teken dat de liefde op is.
Wat gebeurt er met verliefdheid als je langer samen bent?
De roes neemt bij bijna iedereen af. Maar dat hoeft niet te betekenen dat de romantiek verdwijnt. Onderzoekers Bianca Acevedo en Arthur Aron zetten 25 onderzoeken op een rij. Ze maakten onderscheid tussen romantische liefde en obsessieve liefde. Romantische liefde is de intensiteit, betrokkenheid en seksuele aantrekking van verliefdheid, maar zonder het obsessieve. Die vorm van liefde hing samen met een tevredener relatie, ook bij stellen die al tien jaar of langer getrouwd waren.
Ook houden van is niet vanzelf blijvend. In een onderzoek van Hatfield en collega's namen zowel hartstochtelijke als kameraadschappelijke liefde in de loop van de tijd af, en ongeveer evenveel.
Volgens Langeslag kunnen mensen hun liefdesgevoelens tot op zekere hoogte zelf beïnvloeden. In haar onderzoek werden mensen verliefder en voelden ze zich meer verbonden als ze naar foto's van hun geliefde keken. Positief nadenken over de ander, de relatie of de toekomst versterkte het gevoel van verbondenheid. Hoe lang de verliefde fase meestal duurt, staat in hoe lang duurt verliefdheid.
Wanneer zeggen mensen ‘ik hou van je’?
Veel mensen twijfelen wanneer ze die woorden kunnen zeggen. Is verliefdheid al genoeg? Of is het nog te vroeg? Er is geen vaste regel. Sommige mensen zeggen het als ze verliefd zijn. Anderen wachten tot ze echt verbondenheid voelen. Meer daarover in voor het eerst ‘ik hou van je’ zeggen.
Is liefde een emotie?
In het dagelijks leven noemen we liefde vaak een emotie, net als blijdschap of verdriet. Volgens Langeslag is liefde geen emotie, al hangt dat af van hoe je emotie omschrijft. Emoties duren volgens onderzoek meestal een half uur tot een paar dagen. Verliefdheid duurt vaak weken of maanden, en hechting jaren of zelfs tientallen jaren. Liefde kan ook allerlei emoties oproepen: blijdschap als de liefde wederzijds is, verdriet als ze dat niet is, of jaloezie als de ander aandacht geeft aan iemand anders. Wetenschappers zien liefde daarom eerder als een drijfveer, vergelijkbaar met honger of dorst, of als een houding.
Dat verklaart ook waarom verliefdheid niet alleen fijn is. Volgens Langeslag geeft verliefdheid ook stress. Wie verliefd is, kan zo vaak aan de ander denken dat werk of studie eronder lijdt. Hechting is volgens haar het geruststellende gevoel van emotionele verbondenheid, dat tijd nodig heeft om te groeien.
Of iets überhaupt verliefdheid is, komt aan bod in hoe weet je of je verliefd bent. Alle artikelen over dit onderwerp staan in het overzicht verliefd.
Bronnen
- Hatfield, E. & Rapson, R.L. (2016). Passionate love: The forgotten emotion. Emotion Researcher (International Society for Research on Emotion). emotionresearcher.com
- Langeslag, S.J.E. (2024). Refuting six misconceptions about romantic love. Behavioral Sciences, 14(5), 383. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11117554
- Langeslag, S.J.E., Muris, P. & Franken, I.H.A. (2013). Measuring romantic love: Psychometric properties of the Infatuation and Attachment Scales. Journal of Sex Research, 50(8), 739–747. doi.org/10.1080/00224499.2012.714011
- Sternberg, R.J. (1986). A triangular theory of love. Psychological Review, 93(2), 119–135. pzacad.pitzer.edu (pdf)
- Acevedo, B.P. & Aron, A. (2009). Does a long-term relationship kill romantic love? Review of General Psychology, 13(1), 59–65. doi.org/10.1037/a0014226. Samenvatting: ScienceDaily (persbericht APA)
- Hatfield, E., Pillemer, J.T., O'Brien, M.U. & Le, Y.L. (2008). The endurance of love: Passionate and companionate love in newlywed and long-term marriages. Interpersona, 2(1), 35–64. doi.org/10.5964/ijpr.v2i1.17
Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.