Situationship: een relatie zonder label

Een situationship is een romantische of seksuele band tussen twee mensen die (nog) geen vaste relatie hebben en er ook geen naam aan geven. Onderzoek ernaar is jong. De eerste studies laten zien dat mensen in een situationship gemiddeld minder tevreden en minder toegewijd zijn dan mensen in andere relatievormen. Hoe tevredener mensen waren, hing samen met emotionele betrokkenheid, praten over de toekomst en elkaar voorrang geven. Uit ouder onderzoek naar ‘friends with benefits’ blijkt dat zulke relaties veel voorkomen, en dat mensen er vaak juist niet over praten wat ze voor elkaar zijn.

Wat is een situationship?

Het woord is een samenvoeging van de Engelse woorden situation (situatie) en relationship (relatie). Er is geen vaste definitie. Onderzoekers omschrijven situationships als romantische relaties zonder duidelijke toewijding of label, ergens tussen losse seks en een vaste relatie in. De korte uitleg staat bij situationship in de begrippenlijst.

Typisch is dat er wel iets is: twee mensen zien elkaar, appen, slapen soms bij elkaar. Maar er is niet uitgesproken of ze exclusief zijn, of de ander een partner is, of waar het heengaat. Daardoor kunnen beide mensen er een ander beeld van hebben.

Het woord is ouder dan het onderzoek ernaar. In een onderzoek op een Oegandese universiteit voerden onderzoekers in 2014 groepsgesprekken met 64 studenten. ‘Relaties op de campus zijn situationships’ werd daar de kern van wat studenten vertelden. Het woord stond daar voor de vele verschillende soorten seksueel contact in relaties tussen studenten.

Wat onderzoek over situationships laat zien

Onderzoeker Michael Langlais en collega's publiceerden in 2024 een van de eerste verkennende studies naar situationships. Volgens een samenvatting van hun werk was de kwaliteit van situationships, gemeten als tevredenheid en toewijding, lager dan die van andere soorten relaties.

In 2025 volgde een tweede onderzoek, over de vraag waarom mensen in een situationship blijven. Eerst spraken de onderzoekers met tien mensen van 18 tot 30 jaar die in een situationship zaten of kort ervoor hadden gezeten. Daaruit kwamen zeven thema's: exclusiviteit, investering, of emotionele behoeften vervuld werden, praten over de toekomst, moeite doen, voorrang geven en vertrouwen.

Daarna vulden 89 studenten een vragenlijst in over in totaal 109 situationships. Wie zich emotioneel meer had geïnvesteerd, met de ander over de toekomst praatte en de relatie voorrang gaf, was tevredener en meer toegewijd. Of de eigen emotionele behoeften vervuld werden, bleek ook sterk mee te tellen. Hoeveel moeite de ander deed, hing minder met tevredenheid samen dan de onderzoekers hadden verwacht.

De onderzoekers verklaren dit met het investeringsmodel: hoe toegewijd iemand is, hangt af van hoe tevreden die is, hoeveel die al heeft geïnvesteerd, en hoe goed de alternatieven lijken. Mensen blijven volgens hen als de beloning de kosten lijkt te overtreffen. Het onderzoek uit 2025 is klein, de deelnemers waren vooral jonge vrouwen die studeerden, en alles werd op één moment gemeten. Hoe het zit bij oudere mensen of in Nederland, is niet bekend.

Friends with benefits

Over een verwante relatievorm is veel meer onderzoek gedaan: friends with benefits, vrienden die seks met elkaar hebben zonder een liefdesrelatie te willen. Een situationship en friends with benefits overlappen deels. Het verschil: bij friends with benefits gaat het volgens onderzoekers om seks binnen een bestaande vriendschap, zonder verwachting van een vaste relatie. Een situationship wordt juist omschreven als een romantische relatie, alleen zonder label.

Hoe vaak het voorkomt

In een onderzoek uit 2009 onder 125 studenten had 60 procent weleens zo'n relatie gehad. De deelnemers vonden het aantrekkelijk omdat het vertrouwen en vertrouwdheid combineert, zonder dat je je aan elkaar bindt. Tegelijk waren ze bang dat seks de vriendschap ingewikkeld zou maken, omdat een van beiden verliefd zou kunnen worden zonder dat dat wederzijds is. Volgens de onderzoekers zijn deze relaties daardoor lastig om precies dezelfde reden waarom ze aantrekkelijk zijn.

Veel soorten

Onderzoekers vonden in 2013 zeven soorten friends-with-benefitsrelaties. Bij sommige gaat het echt om vrienden, bij andere bijna alleen om seks. Drie soorten draaien om een overgang naar een liefdesrelatie: een geslaagde, een mislukte en een onbedoelde. Volgens de onderzoekers is zo'n relatie in veel gevallen een poging of een wens om van vriendschap naar een romantische relatie te gaan.

Afspraken en grenzen

In een onderzoek uit 2022 beschreven 109 Amerikaanse studenten welke regels ze hadden in hun friends-with-benefitsrelatie. Het ging om afspraken over contact, over seks en over wat de relatie wel en niet is. Veel deelnemers vonden seksuele exclusiviteit een belangrijke regel. De onderzoekers zagen een spanning: partners proberen de seks en de vriendschap goed te houden, zonder in het ‘gebied’ van een liefdesrelatie te komen.

Gezondheid

Een meta-analyse uit 2026 bracht 38 onderzoeken samen. Vergeleken met andere relatievormen hing friends with benefits samen met meer seksuele activiteit, meer risico's voor de seksuele gezondheid en minder geweld en agressie. Met de psychische gezondheid was het verband zwak. Over het bespreken van soa's met een partner gaat soa bespreken.

Waarom het onduidelijk blijft

Een terugkerende bevinding is dat mensen in losse relaties vaak niet bespreken wat ze voor elkaar zijn. In het onderzoek uit 2009 praatten de meeste mensen met een friends-with-benefitsrelatie er niet uitdrukkelijk over wat de relatie was. Tegelijk laat het onderzoek uit 2025 zien dat juist praten over de toekomst samenging met meer tevredenheid.

Onduidelijkheid kan ook ontstaan doordat de een iets anders wil dan de ander. Wie meer wil dan de ander, kan in een situatie belanden die lijkt op benching of breadcrumbing. Uit het onderzoek naar friends with benefits blijkt ook dat het ontbreken van verplichtingen voor veel mensen juist de aantrekkingskracht is. Over angst om je aan iemand te binden gaat bindingsangst.

Van situationship naar relatie

Een situationship kan verschillende kanten op gaan: het wordt een relatie, het blijft zoals het is, of het stopt. Het onderzoek uit 2013 laat zien dat een overgang naar een liefdesrelatie soms lukt en soms niet. Wanneer stellen het een relatie gaan noemen en hoe het gesprek daarover meestal verloopt, staat in exclusief worden. Alle artikelen over daten staan in het overzicht daten.

Bronnen

1. Langlais, M.R., Podberesky, A., Toohey, L. & Lee, C.T. (2024). Defining and describing situationships: An exploratory investigation. Sexuality & Culture, 28(4), 1831–1857. doi.org/10.1007/s12119-024-10210-6
2. Langlais, M.R., Guzman, P., Toohey, L., Podberesky, A. & Lee, A. (2025). Are situationships situational?: A mixed-methods study on the motivations for being in a situationship. Sexuality & Culture, 29(6), 2945–2964. doi.org/10.1007/s12119-025-10402-8
3. PsyPost (augustus 2025). New psychology research reveals why people stay in situationships. psypost.org
4. Choudhry, V., Petterson, K.O., Emmelin, M., Muchunguzi, C. & Agardh, A. (2022). ‘Relationships on campus are situationships’: A grounded theory study of sexual relationships at a Ugandan university. PLOS ONE, 17(7), e0271495. doi.org/10.1371/journal.pone.0271495
5. Bisson, M.A. & Levine, T.R. (2009). Negotiating a friends with benefits relationship. Archives of Sexual Behavior, 38(1), 66–73. doi.org/10.1007/s10508-007-9211-2
6. Mongeau, P.A., Knight, K., Williams, J., Eden, J. & Shaw, C. (2013). Identifying and explicating variation among friends with benefits relationships. Journal of Sex Research, 50(1), 37–47. doi.org/10.1080/00224499.2011.623797
7. van Raalte, L.J., Bednarchik, L.A., Generous, M.A. & Mongeau, P.A. (2022). Examining rules in friends with benefits relationships. Archives of Sexual Behavior, 51(3), 1783–1792. doi.org/10.1007/s10508-021-02114-5
8. Olmstead, S.B., LeFebvre, L.E. & Allen, M. (2026). A meta-analysis of friends with benefits relationships: Examining sexual features, sexual and mental health, violence/aggression, and gender. Archives of Sexual Behavior, 55(3), 1045–1067. doi.org/10.1007/s10508-026-03426-0

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.