Je zelfvertrouwen terugvinden

Na een breuk daalt het zelfvertrouwen bij veel mensen, maar bij de meesten is dat tijdelijk. In een groot Duits onderzoek onder jongeren en jongvolwassenen was de daling in zelfwaardering na een breuk na een jaar verdwenen, ook bij wie single bleef. Hoe hard een breuk het zelfbeeld raakt, verschilt per persoon. Onderzoek wijst onder meer op wie het uitmaakte, hoe iemand al over zichzelf dacht en of iemand een afwijzing ziet als iets wat over hem of haar als persoon zegt.

Wat een breuk met je zelfvertrouwen doet

Zelfvertrouwen en zelfwaardering liggen dicht bij elkaar. De onderzoeken hieronder meten zelfwaardering: hoe positief iemand in het algemeen over zichzelf denkt. Die kan na een breuk een flinke deuk krijgen. Wie verlaten is, kan zich afgewezen voelen. Wie het zelf uitmaakte, kan zich schuldig voelen of twijfelen aan de eigen keuze.

Eva Luciano en Ulrich Orth gebruikten gegevens van 9.069 Duitse jongeren en jongvolwassenen, die over drie jaar vier keer werden ondervraagd. Ze vergeleken mensen die een relatieverandering meemaakten met vergelijkbare mensen bij wie dat niet gebeurde. Een breuk ging samen met een daling in zelfwaardering. Maar die daling was na een jaar verdwenen, ook als iemand in die tijd single bleef.

Het onderzoek liet ook het omgekeerde zien. Wie een relatie begon, kreeg meer zelfwaardering, en die bleef als de relatie minstens een jaar duurde. Mensen met een hogere zelfwaardering begonnen vaker een relatie, en mensen met een lagere zelfwaardering maakten vaker een breuk mee. Zelfbeeld en relaties beïnvloeden elkaar dus in twee richtingen.

Wie het uitmaakte

Of iemand verlaten werd of het zelf uitmaakte, kan meetellen. Katherine Waller en Tara MacDonald volgden 66 studenten na hun echte breuk, en lieten 190 andere studenten een breuk inbeelden. Bij mensen met een lage zelfwaardering was het verdriet groter als de ander het had uitgemaakt dan als ze het zelf hadden gedaan. Bij mensen met een hoge zelfwaardering maakte dat geen verschil.

Een afwijzing raakt dus vooral mensen die al minder zeker over zichzelf waren. Over de ervaring van verlaten worden gaat gedumpt worden.

Wat een afwijzing over jezelf lijkt te zeggen

Na een breuk vragen mensen zich vaak af wat er mis is met hen. Lauren Howe en Carol Dweck onderzochten in vijf studies wat er gebeurt als iemand een afwijzing koppelt aan wie hij of zij is. Het ging vooral om mensen die geloven dat persoonlijkheid vastligt en niet kan veranderen. Zij pasten na een afwijzing vaker hun beeld van zichzelf aan: de afwijzing werd voor hen iets wat zei wie ze waren.

Die verandering in zelfbeeld hield het herstel tegen. Deze mensen voelden zich vaker achtervolgd door het verleden: ze waren banger dat het opnieuw zou gebeuren en hielden langer negatieve gevoelens over de afwijzing. Mensen die een afwijzing minder aan hun persoon koppelden, hadden daar minder last van.

Ook los daarvan verandert het zelfbeeld na een breuk. Partners delen vrienden, bezigheden en een deel van hun identiteit. Na een breuk is dat beeld minder duidelijk, en dat gaat samen met meer verdriet. Hoe mensen dat zelfbeeld daarna opnieuw vormgeven, en welke groei onderzoekers zien, staat in opnieuw beginnen.

Zelfcompassie

Zelfvertrouwen is niet het enige wat onderzoekers bekijken. Ook zelfcompassie speelt mee: vriendelijk zijn voor jezelf, beseffen dat lijden bij het leven hoort en gevoelens rustig kunnen laten bestaan. David Sbarra, Hillary Smith en Matthias Mehl lieten 109 mensen die gingen scheiden vier minuten vrij vertellen over hun scheiding. Vier beoordelaars schatten in hoeveel zelfcompassie er in die verhalen zat.

Mensen met meer zelfcompassie hadden aan het begin minder last van opdringerige gedachten en gevoelens over de scheiding in hun dagelijks leven. Dat verschil was tot negen maanden later nog te zien, ook als de onderzoekers rekening hielden met andere factoren. De onderzoekers schrijven zelf dat hun uitkomsten nog door ander onderzoek moeten worden herhaald. Wat zelfcompassie verder inhoudt en hoe het wordt gemeten, staat in zelfliefde en zelfcompassie.

Contact met anderen

Zelfwaardering hangt niet alleen samen met een liefdesrelatie. Michelle Harris en Ulrich Orth brachten in een overzichtsstudie tientallen onderzoeken samen. Goede sociale relaties in het algemeen, dus ook met vrienden en familie, en zelfwaardering versterkten elkaar over de tijd. Het effect was klein, maar het gold in beide richtingen en in alle levensfasen die ze bekeken.

Na een breuk kan het sociale leven veranderen, bijvoorbeeld als vrienden vooral gezamenlijke vrienden waren. Wat onderzoek zegt over alleen zijn en het welzijn van singles, staat in alleen zijn leren.

Een nieuwe relatie en zelfvertrouwen

Een nieuwe partner kan het gevoel geven weer gewild te zijn. In onderzoek van Claudia Brumbaugh en Chris Fraley hadden mensen met een nieuwe relatie na een breuk meer vertrouwen in hun eigen aantrekkelijkheid als partner dan mensen zonder nieuwe relatie. Ook Luciano en Orth zagen dat een nieuwe relatie samenging met meer zelfwaardering. Tegelijk liet hun onderzoek zien dat zelfwaardering ook zonder nieuwe partner na verloop van tijd herstelde. Wat er bekend is over een snelle nieuwe relatie, staat in de reboundrelatie.

Wanneer de huisarts in beeld komt

Een tijd minder zeker over jezelf zijn hoort voor veel mensen bij een breuk. Thuisarts.nl noemt een afspraak met de huisarts als iemand hulp wil om met verdriet en somberheid om te gaan, of als de somberheid blijft en er klachten bij komen, zoals het gevoel niks waard te zijn, onrust of slecht slapen. Wie wil praten, kan anoniem terecht bij De Luisterlijn, dag en nacht op 088 0767 000. Bij gedachten aan zelfmoord kun je gratis bellen met 113 Zelfmoordpreventie via 113 of 0800-0113, of chatten via 113.nl.

Alle artikelen over liefdesverdriet en verder gaan staan in het overzicht liefdesverdriet.

Bronnen

Luciano, E.C. & Orth, U. (2017). Transitions in romantic relationships and development of self-esteem. Journal of Personality and Social Psychology, 112(2), 307–328. doi.org/10.1037/pspp0000109
Waller, K.L. & MacDonald, T.K. (2010). Trait self-esteem moderates the effect of initiator status on emotional and cognitive responses to romantic relationship dissolution. Journal of Personality, 78(4), 1271–1299. doi.org/10.1111/j.1467-6494.2010.00650.x
Howe, L.C. & Dweck, C.S. (2016). Changes in self-definition impede recovery from rejection. Personality and Social Psychology Bulletin, 42(1), 54–71. doi.org/10.1177/0146167215612743
Slotter, E.B., Gardner, W.L. & Finkel, E.J. (2010). Who am I without you? The influence of romantic breakup on the self-concept. Personality and Social Psychology Bulletin, 36(2), 147–160. doi.org/10.1177/0146167209352250
Sbarra, D.A., Smith, H.L. & Mehl, M.R. (2012). When leaving your ex, love yourself: Observational ratings of self-compassion predict the course of emotional recovery following marital separation. Psychological Science, 23(3), 261–269. doi.org/10.1177/0956797611429466
Harris, M.A. & Orth, U. (2020). The link between self-esteem and social relationships: A meta-analysis of longitudinal studies. Journal of Personality and Social Psychology, 119(6), 1459–1477. doi.org/10.1037/pspp0000265
Brumbaugh, C.C. & Fraley, R.C. (2015). Too fast, too soon? An empirical investigation into rebound relationships. Journal of Social and Personal Relationships, 32(1), 99–118. doi.org/10.1177/0265407514525086
Thuisarts.nl (2026). Ik voel me somber. thuisarts.nl/somberheid/ik-voel-me-somber
De Luisterlijn. deluisterlijn.nl
113 Zelfmoordpreventie. Telefonische hulplijn. 113.nl

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.