Soorten liefde volgens de Grieken

Het oude Grieks had meerdere woorden voor liefde. De vier die het vaakst worden genoemd, zijn eros (hartstochtelijk verlangen), philia (vriendschap en genegenheid), storge (genegenheid, vooral tussen ouders en kinderen) en agape (liefde, later vooral de liefde van God in de christelijke traditie). Op internet staan vaak lijstjes met zeven of acht ‘Griekse soorten liefde’, waarin ook ludus, pragma en mania staan. Die drie komen niet uit het oude Grieks als soorten liefde. Ze komen uit een indeling in liefdesstijlen van de Canadese onderzoeker John Alan Lee uit 1973. Ludus is bovendien een Latijns woord.

De Griekse woorden

Hieronder staat wat de woorden betekenden volgens het standaardwoordenboek van het oud-Grieks, het Greek-English Lexicon van Liddell, Scott en Jones (LSJ), en volgens het artikel ‘Love’ van filosoof Bennett Helm in de Stanford Encyclopedia of Philosophy.

Eros

Volgens het LSJ betekent ἔρως (eros) ‘liefde, meestal de seksuele hartstocht’. Het woord kon ook breder gebruikt worden, als verlangen naar iets, zoals in een tragedie van Aischylos het verlangen naar het vaderland. Met een hoofdletter is Eros de god van de liefde. Helm schrijft dat eros oorspronkelijk ‘een soort hartstochtelijk verlangen naar iets, meestal seksuele hartstocht’ betekende.

De filosoof Plato gaf eros een extra betekenis. In zijn dialoog Symposium laat hij Socrates volgens Helm seksueel verlangen zien als een onvolledige reactie op lichamelijke schoonheid. Dat verlangen hoort zich te ontwikkelen tot liefde voor de schoonheid van iemands ziel, en uiteindelijk voor schoonheid zelf. Wat het begrip platonische liefde tegenwoordig betekent, staat bij platonische liefde.

Philia

Φιλία (philia) betekent volgens het LSJ ‘genegenheid, vriendschap’, meestal tussen gelijken. Het woord werd ook gebruikt voor genegenheid binnen het gezin, voor de houding van mensen tegenover hun meerdere, en zelfs voor vriendschap tussen staten. De Griekse schrijver Xenophon zette de philia van de ziel tegenover eros. Aristoteles onderscheidde in zijn Ethica Nicomachea verschillende soorten philia. Helm vat het samen als ‘een soort liefdevolle achting of vriendelijk gevoel’, niet alleen voor vrienden, maar ook voor familie, zakenpartners en het eigen land.

Storge

Στοργή (storge) betekent volgens het LSJ ‘liefde, genegenheid’, vooral tussen ouders en kinderen. Een voorbeeld uit het werk van de toneelschrijver Philemon: ‘Een vader is iets fijns voor zijn kinderen, als hij genegenheid heeft.’ Soms, maar zelden, werd het woord gebruikt voor seksuele liefde. Het woord komt van het werkwoord στέργω, ‘liefhebben, genegenheid voelen’.

Agape

Het zelfstandig naamwoord ἀγάπη (agape) betekent volgens het LSJ ‘liefde’. De voorbeelden in het woordenboek komen vooral uit de Griekse vertaling van de Hebreeuwse Bijbel, de Septuagint, en uit het Nieuwe Testament. Het woord wordt gebruikt voor de liefde tussen man en vrouw, maar vooral voor de liefde van God voor de mens en van de mens voor God, en voor naastenliefde. Een bekend voorbeeld is de eerste brief van Paulus aan de Korintiërs, hoofdstuk 13. In het meervoud betekende het woord ook de gezamenlijke maaltijden van vroege christenen.

Helm schrijft dat agape ‘vooral via de christelijke traditie’ is gaan staan voor de liefde die God voor mensen heeft. Die liefde wordt gezien als spontaan en zonder reden: ze is geen reactie op de goede eigenschappen van degene die geliefd wordt.

Waar komen ludus, pragma en mania vandaan?

In veel lijstjes staan ook ludus (speelse liefde), pragma (praktische liefde) en mania (obsessieve liefde). Die komen uit het werk van John Alan Lee. In zijn boek Colours of Love uit 1973 beschreef hij liefdesstijlen met behulp van een kleurenwiel. Zoals er drie primaire kleuren zijn, zijn er volgens Lee drie primaire stijlen: eros, ludus en storge. Daarnaast onderscheidde hij drie secundaire stijlen: mania, pragma en agape.

Lee koos die namen voor zijn eigen stijlen. Met de oude betekenis hebben ze maar deels te maken:

Mania heeft wel een oude band met liefde. Het LSJ geeft als betekenis ‘waanzin’ en ‘door de goden ingegeven vervoering’, maar ook ‘hartstocht’, met als voorbeeld de ‘erotische mania’ uit Plato’s dialoog Phaedrus. Pragma werd in het oud-Grieks niet als woord voor liefde gebruikt. Ludus betekent in het Latijn volgens het woordenboek van Lewis en Short ‘spel, vermaak, tijdverdrijf’, en ook ‘school’. Philia, het woord voor vriendschap dat in het oud-Grieks zo belangrijk was, staat juist niet in de indeling van Lee.

Lee baseerde zijn stijlen niet op oude teksten over liefde. In een artikel uit 1977 beschrijft hij dat hij typen afleidde uit romans en andere literatuur. Daarna ontwikkelde hij een interviewmethode waarmee mensen die verliefd waren hun ervaring konden navertellen. Zo testte en verbeterde hij de typen, tot er zes duidelijk te onderscheiden stijlen overbleven.

De liefdesstijlen gemeten

De psychologen Clyde en Susan Hendrick maakten in 1986 een vragenlijst van de stijlen van Lee: de Love Attitudes Scale. In een eerste studie met 807 mensen bevatte die 42 uitspraken, zeven per stijl. De zes stijlen kwamen duidelijk naar voren als zes aparte schalen, die weinig met elkaar samenhingen. Een tweede studie met 567 mensen bevestigde dat. De scores hingen onder meer samen met geslacht, eerdere liefdeservaringen, of iemand op dat moment verliefd was, en zelfbeeld. In 1998 maakten Hendrick, Hendrick en Amy Dicke op basis van drie studies met ruim 2700 deelnemers kortere versies, met vier of drie uitspraken per stijl. Die bleken zelfs betrouwbaarder dan de oorspronkelijke lijst.

De vragenlijst wordt nog steeds gebruikt. In een Italiaans onderzoek uit 2024 vulden 1101 volwassenen de korte versie in. Getrouwde en samenwonende mensen scoorden hoger op eros en agape, en lager op ludus, mania, pragma en storge, dan mensen zonder relatie. Mannen scoorden hoger op ludus en agape dan vrouwen. Volgens de onderzoekers laten eerdere studies meestal zien dat mannen speelser liefhebben dan vrouwen, maar zijn de resultaten voor de andere stijlen niet eenduidig. Het ging om één meting, dus het onderzoek zegt niets over oorzaak en gevolg.

Een korte vergelijking van de liefdesstijlen met andere theorieën, zoals de driehoek van Sternberg en hechting, staat bij wat is liefde? Meer over die driehoek staat bij de driehoekstheorie.

Wat dit betekent voor de populaire lijstjes

De lijstjes met ‘de zeven of acht Griekse soorten liefde’ mengen dus twee dingen: oude Griekse woorden en een moderne psychologische indeling. Ze geven de Griekse woorden bovendien vaak een vastere betekenis dan ze in de oude teksten hadden. Eros kon ook een verlangen naar roem of het vaderland zijn, philia ook een bondgenootschap tussen steden, en de voorbeelden voor agape komen vooral uit joodse en christelijke teksten.

Ook de betekenis die we nu aan liefde geven, is in de loop van de geschiedenis veranderd. Daarover gaat de geschiedenis van romantische liefde. Over liefde tussen vrienden gaat liefde voor vrienden. Meer artikelen staan in het overzicht psychologie.

Bronnen

1. Liddell, H.G., Scott, R. & Jones, H.S. A Greek-English Lexicon (LSJ), lemma’s ἔρως, φιλία, στοργή, ἀγάπη, μανία en πρᾶγμα. Via lsj.gr. lsj.gr (ἔρως), lsj.gr (φιλία), lsj.gr (στοργή), lsj.gr (ἀγάπη), lsj.gr (μανία), lsj.gr (πρᾶγμα)
2. Lewis, C.T. & Short, C. A Latin Dictionary, lemma ludus. Via lsj.gr. lsj.gr
3. Helm, B. (2021). Love. In E.N. Zalta (red.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (herziene versie 1 september 2021). plato.stanford.edu
4. LibreTexts. Sexuality, the Self and Society, paragraaf 8.4: Love Styles. socialsci.libretexts.org
5. Lee, J.A. (1977). A typology of styles of loving. Personality and Social Psychology Bulletin, 3(2), 173–182. doi.org/10.1177/014616727700300204
6. Hendrick, C. & Hendrick, S. (1986). A theory and method of love. Journal of Personality and Social Psychology, 50(2), 392–402. doi.org/10.1037/0022-3514.50.2.392
7. Hendrick, C., Hendrick, S.S. & Dicke, A. (1998). The Love Attitudes Scale: Short form. Journal of Social and Personal Relationships, 15(2), 147–159. doi.org/10.1177/0265407598152001
8. Benfante, A., Di Tella, M., Veggi, S., Freilone, F., Castelli, L. & Zara, G. (2024). Love actually: Is relationship status associated with dark triad personality traits and attitudes towards love? Heliyon, 10(22), e40215. doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e40215

Laatst gecontroleerd: 11 november 2026. Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.