Twijfelen aan je relatie

Twijfelen aan je relatie komt veel voor, ook in relaties die blijven bestaan. Onderzoek laat zien dat veel mensen die nadenken over uit elkaar gaan tegelijk redenen hebben om te blijven en om weg te gaan. Onderzoekers noemen dat ambivalentie. Twijfel is ook vaak niet blijvend: in een groot landelijk onderzoek dacht bijna een derde van de mensen die aan scheiden dachten, daar een jaar later niet meer aan. Of iemand blijft of weggaat, is een persoonlijke keuze. Deze pagina beschrijft wat onderzoek weet over die twijfel en over hoe zulke beslissingen tot stand komen.

Hoe vaak twijfelen mensen?

Onderzoekers ondervroegen een landelijke steekproef van 3.000 getrouwde mensen van 25 tot 50 jaar, twee keer met een jaar ertussen. Van hen had 28 procent ooit gedacht dat hun huwelijk in ernstige problemen zat, maar recent niet meer. Nog eens 25 procent had in de afgelopen zes maanden aan scheiden gedacht.

De onderzoekers zagen verschillende soorten twijfel. Ongeveer de helft van de twijfelaars dacht er af en toe en licht over na. Bijna de helft twijfelde al lang en serieus. Een kleine groep van 6 procent was sterk verdeeld. Die twijfel bleef niet hetzelfde. Van de mensen die bij de eerste meting aan scheiden dachten, deed 31 procent dat een jaar later niet meer. Andersom dacht 36 procent van de mensen die eerst niet twijfelden, een jaar later wel aan scheiden. De onderzoekers concluderen dat twijfel over scheiden veel voorkomt en vaak verandert, en niet betekent dat een scheiding vlak voor de deur staat.

Redenen om te blijven en redenen om te gaan

De psycholoog Samantha Joel en collega's vroegen mensen in drie groepen naar hun redenen om in de relatie te blijven of om weg te gaan. Ze vonden 27 verschillende redenen om te blijven en 23 redenen om te gaan.

  • Redenen om te blijven waren bijvoorbeeld emotionele nabijheid en wat iemand al in de relatie had geïnvesteerd.
  • Redenen om te gaan waren bijvoorbeeld conflicten en geschonden vertrouwen.

In een tweede onderzoek keken ze naar mensen die op dat moment overwogen om het uit te maken of te scheiden. Veel van hen wilden tegelijk blijven en weggaan. Volgens de onderzoekers is ambivalentie dus een gewone ervaring bij mensen die over een breuk nadenken. Mensen met meer hechtingsangst, de angst om afgewezen of verlaten te worden, gaven bij veel redenen om te blijven én om te gaan sterkere antwoorden.

Blijven voor de ander

Bij de keuze om te blijven of te gaan, denken mensen niet alleen aan zichzelf. In een ander onderzoek van Joel en collega's werden 1.348 mensen met een relatie tien weken gevolgd. In een tweede onderzoek volgden ze 500 mensen die overwogen om het uit te maken, twee maanden lang. In beide onderzoeken gold: hoe afhankelijker iemand de partner van de relatie vond, hoe kleiner de kans dat diegene het uitmaakte. Dat effect bleef bestaan als de onderzoekers rekening hielden met andere factoren, zoals hoeveel iemand zelf in de relatie had geïnvesteerd. Volgens de onderzoekers blijven mensen dus soms in een relatie die hen weinig voldoening geeft, om de ander geen pijn te doen.

Tevredenheid, alternatieven en investeringen

Een bekend model om te verklaren waarom mensen in een relatie blijven, is het investeringsmodel van de psycholoog Caryl Rusbult. Volgens dat model hangt de mate van toewijding aan een relatie af van drie dingen:

  • hoe tevreden iemand is met de relatie;
  • hoe aantrekkelijk de alternatieven voor de relatie lijken;
  • hoeveel iemand al in de relatie heeft geïnvesteerd.

Een overzichtsstudie van 52 onderzoeken met in totaal ruim 11.500 deelnemers vond dat deze drie samen bijna twee derde van de verschillen in toewijding verklaarden. Toewijding voorspelde op zijn beurt of mensen uit elkaar gingen. Volgens dit model kan iemand dus ook toegewijd blijven aan een relatie waar hij of zij minder tevreden over is, als er veel geïnvesteerd is of als er weinig alternatieven lijken te zijn.

Bewust besluiten of ‘erin glijden’

Onderzoekers Amber Vennum en Frank Fincham wijzen erop dat jonge stellen vaak geen duidelijke stappen zetten in hun relatie. Zonder bewuste beslissingen kunnen er volgens hen zaken bij komen die het moeilijker maken om een relatie te beëindigen, zoals een zwangerschap, samenwonen of gedeelde financiën. Daardoor kan een relatie blijven bestaan die anders zou zijn geëindigd. Zij ontwikkelden een vragenlijst die meet hoe bewust jonge volwassenen beslissingen nemen in hun relatie.

Als de een twijfelt en de ander niet

Vaak twijfelen partners niet even sterk. De een wil misschien stoppen, terwijl de ander aan de relatie wil werken. Voor zulke stellen beschreven onderzoekers een aparte vorm van begeleiding, ‘discernment counseling’. Het doel is volgens hen duidelijkheid en vertrouwen over de volgende stap, op basis van beter inzicht in wat beide partners zelf aan de situatie bijdragen. In een analyse van 100 stellen koos ongeveer de helft daarna voor relatietherapie om het samen opnieuw te proberen. De meeste anderen kozen voor scheiden.

Wat relatietherapie inhoudt, staat bij relatietherapie. Wat er komt kijken bij het beëindigen van een relatie, staat bij een relatie beëindigen. Sommige stellen nemen eerst tijdelijk afstand; daarover gaat een relatiepauze. Twijfels vlak voor een huwelijk komen aan bod in twijfels voor de bruiloft. Wie de eigen relatie op een rij wil zetten, kan de relatie-check gebruiken.

Twijfel en veiligheid

Soms gaat twijfel niet over gevoelens, maar over angst. Bijvoorbeeld als een partner dreigt, controleert, kleineert of geweld gebruikt. Veilig Thuis is gratis, dag en nacht en anoniem bereikbaar op 0800-2000. Chatten kan via veiligthuis.nl. Bij direct gevaar: 112. Signalen van een onveilige relatie staan in het overzicht relatieproblemen.

Bij somberheid, slecht slapen of veel piekeren kun je terecht bij je huisarts. Anoniem praten kan bij de MIND Hulplijn (0900-1450). Bij gedachten aan zelfmoord is 113 Zelfmoordpreventie bereikbaar: gratis bellen via 113 of chatten via 113.nl.

Bronnen

  1. Hawkins, A.J., Galovan, A.M., Harris, S.M., Allen, S.E., Allen, S.M., Roberts, K.M. & Schramm, D.G. (2017). What are they thinking? A national study of stability and change in divorce ideation. Family Process, 56(4), 852–868. doi.org/10.1111/famp.12299
  2. Joel, S., MacDonald, G. & Page-Gould, E. (2018). Wanting to stay and wanting to go: Unpacking the content and structure of relationship stay/leave decision processes. Social Psychological and Personality Science, 9(6), 631–644. doi.org/10.1177/1948550617722834
  3. Joel, S., Impett, E.A., Spielmann, S.S. & MacDonald, G. (2018). How interdependent are stay/leave decisions? On staying in the relationship for the sake of the romantic partner. Journal of Personality and Social Psychology, 115(5), 805–824. doi.org/10.1037/pspi0000139
  4. Le, B. & Agnew, C.R. (2003). Commitment and its theorized determinants: A meta-analysis of the Investment Model. Personal Relationships, 10(1), 37–57. doi.org/10.1111/1475-6811.00035
  5. Vennum, A. & Fincham, F.D. (2011). Assessing decision making in young adult romantic relationships. Psychological Assessment, 23(3), 739–751. doi.org/10.1037/a0023287
  6. Doherty, W.J., Harris, S.M. & Wilde, J.L. (2016). Discernment counseling for ‘mixed-agenda’ couples. Journal of Marital and Family Therapy, 42(2), 246–255. doi.org/10.1111/jmft.12132
  7. Veilig Thuis. veiligthuis.nl
  8. MIND Hulplijn. mindhulplijn.nl
  9. 113 Zelfmoordpreventie. 113.nl

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen