Het eerste jaar samenwonen

Het eerste jaar samenwonen is voor veel mensen een gelukkige tijd. Onderzoek laat zien dat de tevredenheid met het leven piekt rond het jaar waarin mensen gaan samenwonen. Tegelijk wordt er in dat jaar veel aangepast: aan elkaars gewoontes, geld, huishouden en ruimte. Een onderzoek vond dat de kwaliteit van de relatie na het samenwonen iets daalt, terwijl de banden die een stel bij elkaar houden sterker worden. Volgens het CBS gaat ruim een op de vier stellen die gaan samenwonen binnen tien jaar uit elkaar. Een flink deel van de samenwoners trouwt later.

Gelukkiger rond het samenwonen

Onderzoekers volgden in grote panelonderzoeken in het Verenigd Koninkrijk en Duitsland mensen die eerst alleen woonden en later gingen samenwonen met een partner. Het ging om 1.103 mensen, met gegevens uit de jaren 1984 tot en met 2019. De tevredenheid met het leven steeg rond het samenwonen in de meeste groepen. De piek lag in het jaar van het samenwonen zelf. In de twee jaar daarna bleef de tevredenheid hoger dan vóór het samenwonen.

Opvallend was waar die stijging vandaan kwam. Mensen die een jaar eerder al een partner hadden gevonden, waren toen al veel tevredener. Het samenwonen zelf voegde daar geen extra stijging aan toe. Volgens de onderzoekers hangt de toename van welzijn dus vooral samen met het vinden van een partner, en minder met samenwonen of trouwen. Bij mensen met een lager inkomen daalde de tevredenheid na de piek sterker.

Wat er in de relatie verandert

De onderzoekers Rhoades, Stanley en Markman volgden in de Verenigde Staten ongetrouwde mensen met een vaste partner 20 maanden lang, met zes vragenlijsten. Zo konden ze zien wat er veranderde als iemand ging samenwonen. Na het begin van het samenwonen daalden de meeste maten voor de kwaliteit van de relatie, zoals tevredenheid. Ook de persoonlijke toewijding daalde. Hoe vaak stellen seks hadden, nam tijdelijk toe.

Wat wel flink toenam, waren de ‘beperkingen’: dingen die uit elkaar gaan lastiger maken, zoals een gedeeld huis, gezamenlijke spullen en vaste lasten. Die namen toe bij het samenwonen en daarna in de loop van de tijd. Over het idee dat zulke banden een stel bij elkaar kunnen houden, gaat wanneer gaan stellen samenwonen.

Het gaat om gemiddelden. In een ander deel van hetzelfde onderzoek, met 1.294 ongetrouwde mensen, hadden samenwonende stellen meer toewijding maar ook meer negatieve communicatie dan stellen die niet samenwoonden. Een deel van die verschillen verdween als de onderzoekers rekening hielden met wie er gaat samenwonen.

Waarom een stel gaat samenwonen

Een onderzoek uit 2026 van Chapman, Liu, Stanley en Rhoades keek naar de redenen om samen te gaan wonen. Ze volgden 485 volwassenen vijf jaar lang. Drie redenen werden vaak genoemd: meer tijd samen willen doorbrengen, de relatie willen testen, en gemak.

  • Wie vooral ging samenwonen om meer samen te zijn, had daarna gemiddeld een betere relatie.
  • Wie vooral ging samenwonen om de relatie te testen, had daarna gemiddeld een minder goede relatie en ging vaker uit elkaar.
  • Gemak hing niet samen met hoe het daarna ging.

De ontwikkeling in de jaren na het samenwonen was voor alle groepen ongeveer hetzelfde, alleen op een ander niveau. Volgens de onderzoekers laten de redenen vooral zien hoe goed de relatie al was op het moment van samenwonen. Ze veroorzaken het verloop daarna niet.

Gewoontes die veranderen

Samenwonen verandert ook kleine dingen. Een Zwitsers onderzoek naar eten keek onder meer naar 72 mensen die gingen samenwonen met een partner. Na de verhuizing aten zowel mannen als vrouwen vaker bewerkt vlees, zoals worst en vleeswaren. Mannen aten ook vaker varkensvlees en hartige snacks. Het was een kleine groep, maar het laat zien dat gewoontes van twee mensen in één huis door elkaar gaan lopen.

Ook de verdeling van het huishouden schuift vaak al in het begin. Daarover, en over wat cijfers zeggen over wie wat doet, gaat het huishouden verdelen. Over afspraken over geld gaat geld en vaste lasten verdelen.

Ruzie in het eerste jaar

In één huis komen wensen over opruimen, geld, bezoek of tijd voor jezelf vaker samen. Uit het onderzoek van Rhoades en collega's blijkt dat samenwonende stellen gemiddeld meer negatieve communicatie hadden dan stellen die apart woonden. Wat onderzoek zegt over hoe stellen ruziemaken en wat het verschil maakt, staat in ruzie maken in een relatie.

Cijfers: trouwen en uit elkaar gaan

De meeste stellen in Nederland trouwen niet vóór ze gaan samenwonen. Volgens het CBS is maar een kleine minderheid, 9 procent, al getrouwd bij het begin van het samenwonen. Van de mensen die op hun 24e voor het eerst gingen samenwonen en geboren zijn tussen 1977 en 1983, was 15 procent getrouwd aan het eind van het jaar waarin ze gingen samenwonen.

Na vijf jaar ziet het er anders uit. Van de samenwoners uit die geboortejaren die na vijf jaar nog bij dezelfde partner woonden, was ruim 55 procent getrouwd. Bij mensen geboren tussen 1984 en 1989 was dat iets minder dan 54 procent. Volgens het CBS stellen samenwoners het trouwen dus iets langer uit dan vroeger.

Niet alle stellen blijven samen. Ruim een op de vier Nederlandse stellen die gaan samenwonen, gaat binnen tien jaar uit elkaar, schrijft het CBS in 2025. Stellen die getrouwd zijn, een eigen huis hebben of kinderen hebben, gaan minder vaak uit elkaar. Ongehuwd samenwonende twintigers gingen volgens eerder CBS-onderzoek ongeveer drie keer zo vaak uit elkaar als getrouwde leeftijdgenoten. Het gaat om gemiddelden over grote groepen. Over een individuele relatie zeggen ze niets.

Praktische zaken in het eerste jaar

Samenwonen heeft ook gevolgen voor de inschrijving bij de gemeente, toeslagen, belasting en de huur. Die regels voor 2026 staan in proefsamenwonen en de andere artikelen bij samenwonen.

Bronnen

  1. El-Awad, U., Eves, R., Hachenberger, J., Entringer, T.M., Goodwin, R., Realo, A. & Lemola, S. (2026). Mapping life satisfaction over the first years of cohabitation among former singles living alone in UK and Germany. Journal of Personality, 94(3), 446–457. doi.org/10.1111/jopy.70013
  2. Rhoades, G.K., Stanley, S.M. & Markman, H.J. (2012). The impact of the transition to cohabitation on relationship functioning: Cross-sectional and longitudinal findings. Journal of Family Psychology, 26(3), 348–358. doi.org/10.1037/a0028316
  3. Chapman, C.L., Liu, D.Y., Stanley, S.M. & Rhoades, G.K. (2026). Thinking about moving in together? Reasons for cohabitation are associated with relationship outcomes over time. Couple and Family Psychology: Research and Practice, 15(2), 138–151. doi.org/10.1037/cfp0000286
  4. Hartmann, C., Dohle, S. & Siegrist, M. (2014). Time for change? Food choices in the transition to cohabitation and parenthood. Public Health Nutrition, 17(12), 2730–2739. doi.org/10.1017/s1368980013003297
  5. Kooiman, N., Stoeldraijer, L. & Harmsen, C. (2021). Huidige twintigers gaan vaker uit elkaar. Statistische Trends. CBS. cbs.nl
  6. CBS (2025). Scheidingsrisico's van getrouwde en samenwonende stellen: hoe belangrijk is de sociale context? cbs.nl

Laatst gecontroleerd: . Redactie: Liefde.org team. Algemene informatie, geen persoonlijk advies.

Verder lezen